Caferiye Camii

Caminin girişindeki beş satırlık kitabe, banisini ve tarihini açık biçimde veriyor: Sultan İbrahim döneminde, 1645 yılında, Erzurum hazine memuru Ebubekir oğlu Hacı Cafer Efendi tarafından yaptırılmış. Cafer Efendi tek bir cami değil, cami, medrese, mektep, hamam, çilehane ve dokuz lüleli çeşmeden oluşan bir külliye kurmuş. Bugün bu külliyeden sadece cami, mektep, çilehane ve çeşmelerden biri ayakta. Caminin son cemaat yerinin sol tarafında, banisine ait 1650 tarihli bir türbe de bulunuyor.

Kare planlı, tek kubbeli bir yapı. Kubbe köşelerdeki tromp geçişleri üzerine oturuyor, dıştan üç kademeli sekizgen bir kasnakla dışarı yansıyor. Son cemaat yeri dört sütunun taşıdığı eğimli çatı altında saklanan üç küçük kubbeden oluşuyor; bu bölüm 2006 restorasyonunda ortaya çıkarılmış. Giriş kapısının üzerindeki maden işlemeli kitabe, Erzurum'daki camiler arasında tek örnek olarak biliniyor. Fotoğraf için son cemaat yerindeki sütun başlıklarına ve kapı üstü kitabeye yakından bakmak gerekiyor.

Mihrap kesme taştan yapılmış ve mukarnas kavsaralı; alt ve üstünde iki farklı kitabe var, biri yapılış tarihini, diğeri imamlara dua edilmesi gerektiğini yazıyor. Minber geometrik motiflerle süslü orijinal kapısıyla dikkat çekiyor, kapı üzerinde 12 satırlık bir kitabe bulunuyor. Kubbe eteğinde Kaside-i Bürde yazılı bir friz dolanıyor, kemer aralarında Allah, Muhammed ve dört halifenin adları işli panolar var. Kıble duvarında caminin vakfiyesi 14 satır halinde yazılı duruyor.

Cami, Erzurum merkezde Cumhuriyet Caddesi üzerinde. Şehrin farklı noktalarından toplu taşımayla ulaşmak mümkün, merkeze yakın konaklıyorsanız yürüyerek de gidilebilir. Erzurum Ulu Camii karşı tarafta olduğu için iki camiyi aynı yürüyüşte gezmek pratik bir çözüm.

Cami küçük ve kompakt; mihrap, minber ve son cemaat yerini gezmek 15-25 dakika sürüyor. Çevredeki Ulu Camii ve Cumhuriyet Caddesi'ndeki diğer tarihi yapılarla birleştirince yarım günlük bir yürüyüş rotasına dönüşebilir.

Ziyaretçiler caminin içinin temiz ve düzenli tutulduğunu, abdesthanenin bakımlı olduğunu belirtiyor. İçeride hoş bir koku olduğunu, mimarinin küçük ama etkileyici bulunduğunu yazanlar var. Bazı yorumlarda abdesthane kullanımıyla ilgili ücret uygulamasından şikayet edildiği görülüyor. Bu konuda cami görevlilerinden güncel bilgi almak daha sağlıklı olur.