Cimcime Hatun Kümbeti, Erzurum şehir merkezinde Cumhuriyet Caddesi üzerinde yer alan 14. yüzyıl başından kalmış silindirik gövdeli mezar anıtıdır. Dış cephesindeki on iki yuvarlak kemer sırası başlıca mimari özelliğidir; kime ait olduğu tam çözülmemiştir.
Cumhuriyet Caddesi üzerinde, Ulu Cami'nin kuzeybatısında küçük bir kümbet var: düzgün kesme taştan, silindirik gövdeli, üstü konik bir külahla kapatılmış. Kitabesine göre 1304 yılında yapılmış. Kime ait olduğu net değil. Bir rivayete göre Erzurum emirlerinden birine, başka bir anlatıma göre Firuze adlı bir kadına ait. Bazı araştırmacılar ise kitabenin Ahmet adlı birinin kızı için yazıldığını, yapının asıl adının 'Hencal' ya da 'Henkal' olduğunu söylüyor. Halk arasında bu isimler zamanla Cimcime Hatun'a dönüşmüş.
Yapı 2009'da çevresindeki atıl dükkânlar temizlenince gün yüzüne çıkmış. Kaide silindirik, gövde hem içten hem dıştan silindirik; dış cephede on iki yuvarlak kemer sıralanıyor. Altında bir kripta bulunuyor, kuzeydeki bir kapıdan girilen, iki mezar ve bir mumya odası barındıran gizli bir taş oda. Kemikler kıbleye çevrilmiş ama kime ait oldukları hâlâ bilinmiyor. İçeride güney, doğu ve batı cephelerinde birer pencere var; güneydeki pencere aynı zamanda mihrap işlevi görüyor ve diğerlerinden daha büyük tutulmuş.
Büyük bir yapı görmeyi beklemeyin. Kümbet sade, mütevazı, şehrin gündelik akışının içinde duruyor. Üç Kümbetler'e yürüme mesafesinde olması onu kısa bir ara duraktan çok, tarihi merkez gezisinin doğal bir parçası yapıyor.
Rehberin Notu
Kümbetin Hikâyesi
Kitabesine göre yapı 1304 yılına tarihleniyor ama kime ait olduğu konusunda kaynaklar birbirini tutmuyor. Osman Turan'ın Doğu Anadolu Türk Devletleri Tarihi'nde kümbetin Tuğrul Bey döneminin fatihlerinden Cemcem'e ait olduğu yazılı. Abdurrahim Şerif Beygu ise Erzurum Tarihi, Anıtları, Kitabeleri kitabında ismin tarihe geçmeyen bir Erzurum emirine ait olduğunu öne sürüyor. Bir başka rivayette adı Firuze olan bir kadın anlatılıyor. Bazı araştırmacılar ise kitabenin Ahmet adlı birinin kızı için yazıldığını, yapının gerçek isminin Hencal veya Henkal olduğunu belirtiyor. Halkın dilinde bu isimler zamanla Cimcime Hatun'a dönüşmüş.
Mimari Detaylar
Kümbet düzgün kesme taştan inşa edilmiş; kaide silindirik, gövde hem içten hem dıştan silindirik. Üstü içten kubbe, dıştan konik bir külahla örtülü. Dış cephede on iki yuvarlak kemer sıralanıyor, yapının en dikkat çekici detayı bu. İçeride güney, doğu ve batı cephelerinde üç pencere var; güneydeki pencere aynı zamanda mihrap işlevi görüyor, boyutu diğerlerinden daha büyük tutularak dikkat buraya çekilmiş. Yapının altında, kuzeydeki bir kapıyla girilen bir kripta bulunuyor: iki mezar ve bir mumya odası barındıran taş bir bölme. Kemikler kıbleye çevrilmiş ama kime ait oldukları bilinmiyor.
Ziyaret İçin En İyi Zaman
Erzurum kışları uzun ve soğuk geçiyor. Kümbeti dışarıdan gezmek için nisan-ekim arası daha rahat. Öğleden sonra saatlerinde güneş dış cephedeki kemerleri ve taş dokuyu daha net gösteriyor, fotoğraf için bu saatler tercih edilebilir.
Nasıl Gidilir
Kümbet, Erzurum şehir merkezinde Cumhuriyet Caddesi üzerinde, Ulu Cami'nin kuzeybatısında duruyor. Şehir merkezine ulaştıktan sonra Ulu Cami, Çifte Minareli Medrese ve Üç Kümbetler'le birlikte yürüyerek gezilebilecek bir rota içinde. Özel araçla gidenler için çevrede kısa süreli park alanları bulunuyor.
Çevredeki Diğer Duraklar
Kümbet, Erzurum'un tarihi merkezindeki yürüyüş rotasının doğal bir parçası. Ulu Cami'ye çok yakın; Çifte Minareli Medrese ve Üç Kümbetler de yürüme mesafesinde. Bir günlük şehir merkezi turuna bu dört durağı art arda eklemek mantıklı, aralarındaki mesafeler kısa çünkü.
Ziyaret Öncesi Bilmeniz Gerekenler
Ziyaretçi yorumlarında büyük ya da gösterişli bir yapı beklememek gerektiği sık dile getiriliyor; kümbet sade ve küçük ölçekli. 2009 yılına kadar çevresindeki dükkân yapılarının arasında kalmış, temizlik çalışmasıyla ortaya çıkarılmış. İçindeki kripta ve mumya odası genel ziyarete açık değil, yapı dışarıdan görülüp fotoğraflanan bir anıt.
Sık Sorulan Sorular
Son güncelleme:
