Narmanlı Cami, 1738'de Narmanlı Hacı Yusuf Efendi tarafından Erzurum'un Tebrizkapi semtinde inşa edilen, 16 kenarlı kasnakla örtülü geniş kubbesiyle dikkat çeken tarihi camiidir.
Narmanlı Cami'yi diğer Erzurum camilerinden ayıran ilk şey, girişteki mermer kitabe. Dört satırlık bu yazıya göre yapı, 1738'de I. Sultan Mahmut döneminde Narmanlı Hacı Yusuf Efendi tarafından yaptırılmış. Kitabenin metnini Veysi Efendi hazırlamış. Vakfiyesi ise inşadan çok sonra, 1775'te Hacı Yusuf Efendi'nin babası Salih adına tescillenmiş.
Kare planlı yapı düzgün kesme taştan. Üzeri köşelerdeki tromplara oturan tek bir ana kubbeyle örtülü, bu kubbe dışarıya 16 kenarlı bir kasnakla yansıyor. Erzurum'daki diğer tek kubbeli camilerle kıyaslandığında kubbe çapı belirgin biçimde daha büyük. Kuzey cephede altı taş sütunun taşıdığı, beş bölümlü ve beş küçük kubbeyle örtülü bir son cemaat yeri var; giriş kapısının üzerindeki orta kubbe diğerlerinden daha yüksek tutulmuş. Minare kuzeybatı köşede, kare kaideli ve tek şerefeli. İçeride güneyde mukarnas süslemeli sade bir mihrap, kuzeyde ise sekiz destek üzerine oturan ahşap kadınlar mahfili bulunuyor. Bu mahfildeki 18. yüzyıla ait kalemişi bitkisel bezemeler, restorasyon sırasında üstteki beyaz boya raspalanınca ortaya çıkmış.
Caminin geniş avlusu, şehirdeki cenaze namazlarının sıklıkla burada kılınmasına vesile olmuş; bu yüzden yerel halk arasında "Hüzünlü Cami" adıyla da biliniyor. Avludaki hazirede Erzurum eski valisi Siyavuş Paşa, Şeyh Şamil'in silah arkadaşı Hasbulat Bey ve Narmanlı Hacı Yusuf'un ailesine ait olduğu düşünülen mezar yapıları var. 2015-2016 restorasyonunda toprak kayması nedeniyle gömülü kalmış 52 mezardan 23'ü gün yüzüne çıkarılmış. Ziyaretçi yorumlarında caminin manevi atmosferi ve avludaki mezar taşları sık dile getiriliyor. Bazı ziyaretçiler kadınlar mahfiline çıkan merdivenin dar ve yorucu olduğunu, yoğun vakitlerde bölümün erkek cemaat tarafından da kullanıldığını belirtiyor.
Rehberin Notu
Ne Zaman Gitmeli
Cami ibadete açık bir mekan olduğu için namaz vakitleri ziyaret için en kalabalık saatler. Aradaki sakin zamanlarda, özellikle öğleden sonra erken saatlerde gitmek hem iç mekanı rahat görmenizi hem de avludaki hazireyi telaşsız gezmenizi sağlıyor. Erzurum'un kış ayları uzun ve soğuk geçiyor, ilkbahar-sonbahar aralığı şehir gezisi için daha konforlu.
Nasıl Gidilir
Cami, Tebrizkapı semtinde, Çifte Minareli Medrese'nin hemen doğusunda yer alıyor. Merkez Cumhuriyet Caddesi güzergahından yürüyerek ulaşmak mümkün; şehir merkezinden mesafe kısa. Toplu taşıma tercih edenler şehrin her noktasından buraya ulaşan araçları kullanabilir. Çifte Minareli Medrese'yi gezdikten sonra aynı rotada birkaç dakikalık yürüyüşle Narmanlı Cami'ye geçmek pratik bir sıralama.
Fotoğraf Noktaları
Kubbenin dışarıya yansıyan 16 kenarlı kasnağı, avludan geriye doğru birkaç adım çekilerek en iyi kadraja giriyor. Son cemaat yerinin beş küçük kubbesi ve giriş kapısı üzerindeki mermer kitabe de yakın plan için ilgi çekici detaylar. Avludaki hazire mezar taşları, tarihi doku arayanlar için ayrı bir çekim noktası oluşturuyor.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Ziyaretçi yorumlarında kadınlar mahfiline çıkan merdivenin dar ve dik olduğu, yaşlı ziyaretçiler için zorlayıcı olabileceği sıklıkla belirtiliyor. Yoğun namaz vakitlerinde bu bölümün erkek cemaat tarafından da kullanıldığına dair yorumlar var; bu durum bazı kadın ziyaretçiler için rahatsız edici olabiliyor. İbadet mekanı olduğundan sessiz davranmak ve uygun kıyafetle girmek gerekiyor.
Mimari ve Tarihçe
Kare planlı ve düzgün kesme taştan inşa edilen cami, dört köşede tromplar üzerine oturan tek büyük kubbesiyle Erzurum'daki benzer yapılardan ayrılıyor. Kubbe çapı, şehirdeki diğer tek kubbeli camilere göre belirgin şekilde daha geniş. Güneydeki mihrap mukarnas süslemeli ve sade; kuzeydeki ahşap kadınlar mahfili sekiz destek üzerine oturuyor. Bu mahfildeki 18. yüzyıla ait kalemişi bitkisel bezemeler, yakın dönemde yapılan restorasyonda üstteki boya raspalanınca gün yüzüne çıkmış.
Çevredeki Diğer Duraklar
Narmanlı Cami'nin hemen batısında Çifte Minareli Medrese var, aynı yürüyüş rotasında görülebilir. Yakutiye Medresesi ve Erzurum Kalesi de şehir merkezinde birbirine yakın konumda. Bir günlük tarihi yarımada turuna bu duraklardan birkaçını art arda eklemek mümkün.
Ne Kadar Zaman Ayırmalı
Caminin kendisi için 20-30 dakika yeterli oluyor; avludaki hazireyi de dolaşmak isteyenler süreyi biraz uzatabilir. Çifte Minareli Medrese ile birlikte gezildiğinde toplam 1-1,5 saatlik bir tarihi merkez turu çıkıyor.
Narmanlı Cami Videoları
Narmanlı Cami videoları sayfa hızını korumak için siz bu bölümü açtığınızda yüklenir.
Videoları göster
Sık Sorulan Sorular
Son güncelleme:
