Yeni Cuma Camii, Trabzon'da Bizans döneminden kalan ve Fatih Sultan Mehmet'in fetihten sonra ilk cuma namazını kıldığı camiye çevrilen kilisedir; üç nefli yapısı, kalem işi süslemeleri ve 1291 tarihli kitabesiyle öne çıkmaktadır.
Yeni Cuma Camii aslen Trabzon'un koruyucu azizi kabul edilen Aziz Eugenios'a adanmış bir kilise. İlk yapının ne zaman inşa edildiği kesin bilinmiyor, araştırmacılar bazilika planlı bir yapıdan söz ediyor. 1291 tarihli kitabe, bugün ayakta olan halinin en azından o dönemden kaldığını gösteriyor. Trabzon'un fethinden sonra kiliseye kuzey giriş ve minare eklenmiş, büyük apsisten yeni bir kapı açılmış. Ziyaretçilerin sık dile getirdiği bir bilgi de şu: Fatih Sultan Mehmet şehri fethettikten sonra ilk cuma namazını burada kılmış. Caminin adı da buradan geliyor.
Yapı üç nefli ve üç apsisli, narteks bölümü zamanla yok olmuş. Orta apsisin dışında kartal ve güvercin kabartmaları işlenmiş, duvarlar dışarıdan haç motifleri ve bitkisel süslemelerle bezeli. İçeride taştan yapılmış barok karakterli bir mihrap, sade ahşap işçilikli bir minber ve mahfilde göze çarpan ahşap detaylar var. Kalem işi süslemeler caminin en dikkat çeken yanı. Birçok ziyaretçi bu işçiliğin korunmuşluğuna değiniyor, ama bakım eksikliğinden şikayet edenler de var.
Yenicuma Mahallesi'nde, şehir merkezine yakın sakin bir sokakta duruyor. Google puanı 4.8, yorumlarda tarihi dokusunun herkesin görmesi gerektiği vurgulanıyor. Cami olarak aktif kullanıldığı için namaz vakitleri dışında da girmek genelde mümkün. Yine de ziyaret saatlerini önceden teyit edin.
Rehberin Notu
Kilise mi cami mi: yapının geçmişi
Yapının kökeni, Trabzon'un koruyucu azizi kabul edilen Aziz Eugenios'a adanmış bir kiliseye dayanıyor. İlk yapının ne zaman inşa edildiği tam olarak bilinmiyor, araştırmacılar bazilika planlı bir başlangıçtan bahsediyor. Yapıda bulunan 1291 tarihli kitabe, bu tarihe kadar var olduğunu gösteren en somut kanıt. Trabzon'un fethinden sonra kuzey giriş bölümü ve minare eklenerek camiye çevrilmiş, büyük apsisten de ek bir giriş açılmış.
Ne zaman gitmeli
Cami aktif olarak ibadete açık. Namaz vakitleri dışındaki saatleri tercih etmek daha rahat bir ziyaret sağlıyor. Öğleden sonra hem içerideki kalem işi süslemeleri daha sakin izleyebilir, hem de dış cepheyi rahatça fotoğraflayabilirsiniz.
Nasıl gidilir
Cami, Trabzon'un Ortahisar ilçesinde Yenicuma Mahallesi'nde bulunuyor. Şehir merkezinden 114, 115, 117, 120, 121, 125 numaralı otobüs hatları buraya yakın duraklardan geçiyor. En yakın durak Hacı Kasım Camii-1, yürüyüş mesafesi 5 dakika. Şehir merkezinden yürüyerek gelmek isteyenler için de mesafe uzun sayılmaz.
Ne kadar zaman ayırmalı
Yapı büyük ölçekli değil. Dış cepheyi incelemek ve içerideki mihrap, minber ile kalem işi süslemelere bakmak için 20-30 dakika yeterli. Trabzon merkezdeki diğer tarihi camiler ve müzelerle birlikte yarım günlük bir yürüyüş rotasına dahil edilebilir.
Fotoğraf için nereye bakmalı
Orta apsisin dış yüzündeki kartal ve güvercin kabartmaları, yapının en özgün detaylarından. Duvarlardaki kabartma haç motifleri ve bitkisel süslemeler de dış cepheden net görülüyor. İçeride mahfildeki ahşap işçilik ve kalem işi tavan süslemeleri, kapalı mekan çekimleri için ilgi çekici.
Ziyaret ederken dikkat edilmesi gerekenler
Aktif bir ibadet mekanı olduğundan, cami içine girerken sade ve saygılı bir kıyafet tercih edin. Bazı ziyaretçiler yapının bakımının uzun süredir yapılmadığını belirtiyor. Bu yüzden restorasyon çalışması olup olmadığını gitmeden önce kontrol etmek faydalı olur.
Çevresinde ne var
Yenicuma Mahallesi, Trabzon'un tarihi dokusunun izlerini taşıyan sakin bir bölge. Yakın çevrede Fatih Camii (Cami-i Atik) ve Gülbahar Hatun Camii gibi diğer Osmanlı dönemi yapıları da ziyaret edilebilir. Bir günlük rotaya dahil etmek mantıklı.
Sık Sorulan Sorular
Son güncelleme:
