Ortahisar Camii, Trabzon sur içindeki en eski yapı olup 10. yüzyılda katedral olarak inşa edilmiş, 1461'de Fatih Sultan Mehmed tarafından camiye çevrilmiştir. Taştan mihrabı ve ceviz ağacından minberi ile ziyarete açık, giriş ücretsizdir.
Ortahisar Camii aslında bir katedral. Panagia Chrysokephalos, yani Altınbaşlı Meryem Ana Kilisesi adıyla 10. yüzyılın başlarında (913-914) inşa edilmiş, Komnenos krallarının taç giydiği yer olmuş. Bugünkü halini büyük ölçüde 13. yüzyılda almış: transept eklenerek kapalı haç plana dönüştürülmüş, batıya bir de dış narteks yapılmış. Trabzon'un 1461'de Fatih Sultan Mehmed tarafından fethinden sonra, gelenek olduğu üzere şehrin baş kilisesi camiye çevrilmiş. Rivayete göre Fatih ilk cuma namazını burada kılmış.
Camiye çevrilirken giriş kuzeye alınmış, çan kulesinin yerine minare dikilmiş, güney duvarının ortasına taştan bir mihrap yerleştirilmiş. Mihrap Selçuklu örneklerini andıran geometrik bordürlerle süslü. Minber ceviz ağacından, sadece doğu yüzü işlenmiş ama detaylar dikkat çekici. Yapı, Osmanlı döneminde Cami-i Atik (Eski Cami) diye de anılmış. Dıştan sade görünüyor ama içeri girince mimari izlerin ne kadar farklı bir hikaye anlattığını fark ediyorsunuz; kiliseden camiye dönüşümün izleri, özellikle plan ve duvar oranlarında hâlâ okunuyor.
2015-2017 arasında Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından kapsamlı bir restorasyon geçirmiş, bu çalışma yapının özgün verilerini ortaya çıkarması bakımından önemli sayılıyor. Yorumlarda cami küçük ölçekli ama etkileyici bulunuyor, kimileri içeride görülecek çok fazla şey olmadığını, asıl etkinin dış cephe ve tarihiyle geldiğini söylüyor. Sessiz bir ibadet ortamı arayanlar için önerilen bir mekan.
Rehberin Notu
Kilise Nasıl Camiye Dönüştü
Yapının kökeni 913-914 yıllarına, Panagia Chrysokephalos Kilisesi'ne dayanıyor. Komnenos krallarının taç giyme törenlerinin yapıldığı bu kilise, 1214-1235 arasında I. Aleksios ve I. Andronikos Gidos döneminde genişletilmiş; orta kısma transept eklenerek kapalı haç plana kavuşmuş. 1461'de Trabzon'un fethiyle birlikte Fatih Sultan Mehmed, şehrin baş kilisesini camiye çevirmiş. Giriş kuzeye alınmış, çan kulesinin yerine minare yapılmış, güney duvarına taş mihrap ve ceviz minber eklenmiş. Cami-i Atik adıyla da bilinen yapı, bu yüzden hem Bizans hem Osmanlı izlerini aynı yapıda taşıyor.
Mimari Detaylar ve Fotoğraf Noktaları
Mihrap üçgen niş biçiminde, yan yüzleri geometrik bordürlerle bezeli; Selçuklu taş işçiliğini andıran bir üslup taşıyor. Minber ceviz ağacından, sadece doğu yüzü işlenmiş ama kapı ve taht kısmı ahşap oyma detaylarla dolu. Minare, ana binadan ayrı olarak kuzey girişin yakınındaki yüksek bir kaide üzerine oturtulmuş; bu ayrık konum camiyi diğer Trabzon camilerinden farklı kılıyor. Dış cepheden çekilen fotoğraflarda kilise döneminden kalan taş işçiliği ve pencere düzeni net görülüyor.
Ziyaret İçin En Uygun Zaman
Cami aktif olarak ibadete açık olduğundan namaz vakitleri dışında gitmek daha rahat bir gezinti sağlıyor. Öğleden önceki saatler, hem ışığın taş yüzeylere daha iyi vurması hem de ziyaretçi yoğunluğunun az olması açısından tercih ediliyor. Cuma namazı öncesi ve sonrası saatlerden kaçınmak mantıklı, çünkü bu vakitlerde cami doluyor.
Ulaşım
Ortahisar Camii, Trabzon şehir merkezinde Zağnos Caddesi üzerinde, Hükümet Konağı'nın batısında yer alıyor. Şehir merkezinden yürüyerek ulaşmak mümkün. Toplu taşımayla gidecekler için 121, 133A, 136, 203C ve 501 numaralı otobüs hatları yakınından geçiyor. En yakın duraklar Soğuksu Cd Giriş ve Gülbaharhatun, her ikisi de camiye 7 dakikalık yürüme mesafesinde.
Çevredeki Diğer Duraklar
Cami, Ortahisar'ın tarihi merkezinde olduğu için çevresinde başka tarihi yapılar da var. Gülbahar Hatun Camii yakın mahallede konumlanıyor. Kale surları ve Ortahisar'ın eski sokakları da yürüyerek gezilebilecek mesafede. Bir günlük Trabzon şehir merkezi turuna bu camiyi eklemek, ekstra zaman kaybetmeden mümkün.
Ziyaret Ederken Dikkat Edilecekler
Aktif bir ibadet mekanı olduğu için sessiz ve saygılı davranmak gerekiyor. Kadın ziyaretçiler için başörtüsü genelde giriş kısmında bulunduruluyor. Ayakkabıların çıkarılması gerekiyor, bu yüzden çorap giymek pratik oluyor. Yorumlarda dış mimarinin iç mekandan daha etkileyici bulunduğu belirtiliyor; kısa bir ziyaret için gelenler hazırlıklı olabilir.
Ortahisar Camii (Fatih Büyük Camii) Videoları
Ortahisar Camii (Fatih Büyük Camii) videoları sayfa hızını korumak için siz bu bölümü açtığınızda yüklenir.
Videoları göster
Sık Sorulan Sorular
Son güncelleme:
