Tavanlı Camii, Trabzon Ortahisar'da 1874'te Nemlizade Hacı Ahmed Efendi tarafından yaptırılan, düz ahşap tavanlı ve kırma çatılı tarihi camii olup, yanındaki hazirede Osmanlı dönemine ait işlemeli mezar taşları bulunmaktadır.
Tavanlı Camii, Gazipaşa Mahallesi'nde Nemlioğlu Konak Sokak üzerinde duruyor. Kitabesine göre 1874'te Nemlizade Hacı Ahmed Efendi yaptırmış, 1890-91'de de Nemlizade Şükrü Bey onarmış. Caminin bu ismi almasının sebebi düz ahşap tavanı: kırma çatılı, sakıflı denen bu tavan tipini Trabzon'un birçok camisinde görürsünüz ama burada tavanın ortasındaki işlemeli göbek dikkat çekiyor.
Yapıyı kesme ve moloz taşla yığma usulde inşa etmişler, işçilik sade ama özenli. Minare son cemaat yerinin kuzeybatı köşesinde yükseliyor, alışılmadık bir yerleşim. Üç gözlü son cemaat yeri taş sütunlara oturuyor, giriş kapısının kemeri üzerinde celi sülüs hatla yazılmış kitabe var. İçeride mihrap nişi sade bırakılmış, minber ve vaaz kürsüsü de aynı ölçülü tutumla yapılmış. Süsleme daha çok taş mihrap bordürlerindeki vazo ve kıvrım dal motiflerinde toplanmış.
Caminin eski adı Ketani Mescidi ya da Ketencizade Mescidi. 16-17. yüzyıllarda bu isimle anılan bir mescidin yerine 1874'te yeniden inşa edildiği düşünülüyor. Ziyaretçilerin çoğu asıl caminin yanındaki hazireden bahsediyor: asırlık ağaçlar arasında Osmanlı dönemine ait işlemeli mezar taşları var, birçok yorumda bu bölüm caminin kendisinden bile fazla ilgi görüyor. 2010'da Vakıflar Bölge Müdürlüğü'nün yaptığı restorasyondan sonra yapı bugünkü haline kavuşmuş; bazı ziyaretçiler eski dokunun bir kısmının bu onarımlarda değiştiğini belirtiyor.
Rehberin Notu
Tavanlı Camii'nin Hikayesi
Kitabesine göre cami 1874'te Nemlizade Hacı Ahmed Efendi tarafından yaptırılmış. 1890-91'de Nemlizade Şükrü Bey onarmış. Bazı kayıtlarda banisi olarak Ketencizade Mehmet Efendi de anılıyor; bunun sebebi caminin Ketencizade Mehmet Efendi Vakfı'na kayıtlı olması. Araştırmacılar, bugünkü yapının yerinde 16-17. yüzyıl arşiv kayıtlarına geçen Ketani Mescidi'nin bulunduğunu, Nemlizade Ahmed Efendi'nin bu mescidin yerine camiyi inşa ettiğini düşünüyor. Bu yüzden cami hem Tavanlı Camii hem Nemlioğlu Camii hem de Ketani/Ketencizade Mescidi adlarıyla anılır.
Mimari Detaylar ve Fotoğraf Noktaları
Cami, kırma çatılı düz ahşap tavan planında inşa edilmiş; ismini de buradan alıyor. Tavanın ortasındaki işlemeli göbek, içeri girince ilk göze çarpan detay. Kesme ve moloz taşla yığma usulde yapılan duvarlar sade ama özenli bir işçilik gösteriyor. Giriş kapısının basık kemeri üzerinde gülbezek motifli kabartma ve celi sülüs hatla yazılmış geniş bir kitabe var. Dışarıdan fotoğraf çekmek için en iyi nokta burası. Minare, son cemaat yerinin kuzeybatı köşesinde alışılmadık bir konumda yükseliyor. Taş mihrap bordürlerindeki vazodan çıkan ağaç ve kıvrım dal kabartmaları da yakından bakmaya değer.
Hazire: Caminin Yanındaki Mezarlık
Ziyaretçi yorumlarında en çok bahsedilen bölüm caminin güney ve batı tarafındaki hazire. Asırlık ağaçlar arasında Osmanlı dönemine ait işlemeli mezar taşları duruyor; bazı gelenler bu bölümü caminin kendisinden daha etkileyici bulduğunu söylüyor. Mezar taşlarındaki süslemeler ve yazılar tarih meraklıları için ayrı bir inceleme konusu. Sakin, gölgeli bir avlu havası var. Camiye gelenler çoğu zaman burada biraz zaman geçiriyor.
Ne Zaman Gidilmeli
Cami esas olarak namaz vakitlerinde açık tutuluyor. Bazı ziyaretçi yorumlarında dışarıdan gidildiğinde kapalı bulunduğu belirtiliyor. Bu yüzden içeri girmeyi planlıyorsanız namaz vaktine yakın bir saat seçmek daha garanti. Hazire her zaman dışarıdan görülebildiği için kapalı olsa bile ziyaret boşa gitmiyor. Gün ışığının bol olduğu öğleden önce saatler, hem taş işçiliğini hem mezar taşlarındaki detayları görmek için daha uygun.
Nasıl Gidilir
Cami, Trabzon Ortahisar ilçesinde Gazipaşa Mahallesi'nde, Nemlioğlu Konak Sokak üzerinde. Trabzon Merkez'den şehir içi toplu taşıma araçlarıyla Ortahisar'a inip yürüyerek ulaşmak mümkün. Meydan Park ve çevresindeki tarihi cami rotasına, Gülbahar Hatun Camii ve Ortahisar Camii gibi duraklarla birlikte, tek bir yürüyüş turunda dahil edilebilir.
Kaç Vakit Ayrılmalı
Cami küçük ve şirin ölçekte. Ahşap tavana, kitabeye ve mihrap bordürlerine bakmak 10 dakika sürer. Hazireyi de gezmek istiyorsanız toplam 20-25 dakika yeterli. Trabzon merkezdeki diğer tarihi camilerle, Gülbahar Hatun, Ortahisar Camii, Ayasofya Müzesi, birleştirilerek yarım günlük bir tarihi yapılar turuna eklenebilir.
Çevredeki Diğer Yapılarla Birlikte Gezmek
Tavanlı Camii, Ortahisar'daki diğer tarihi yapılarla aynı bölgede. Gülbahar Hatun Camii ve Ortahisar Camii'ni aynı rotaya ekleyerek Trabzon'un Osmanlı ve Bizans dönemi mimari izlerini bir günde takip edebilirsiniz. Yakınındaki Nemlioğlu Konak da tarihi doku açısından ilgi çekici. Cami de zaten adını bu konağın yanındaki sokaktan alıyor.
Tavanlı Camii Videoları
Tavanlı Camii videoları sayfa hızını korumak için siz bu bölümü açtığınızda yüklenir.
Videoları göster
Sık Sorulan Sorular
Son güncelleme:
