II. Abdülhamid Camii, Sürmene Gültepe Mahallesi'nde 1867'de inşa edilen, minaresiz ahşap yapılı Karadeniz camii olup, kalem işi duvar bezemeleri ve taş dilimli kubbeli mihrabıyla bölgenin özgün yapılarındandır.
Gültepe mahallesinde, Sürmene'nin dağa yaslanan sokaklarından birinde karşınıza çıkan bu cami, mihrap kaidesindeki kitabeye göre 1867'de inşa edilmiş. Bölgedeki diğer köy camileriyle akraba bir dil konuşuyor: kesme ve kaba yonu taştan duvarlar, geniş ahşap saçak, kırma çatı, üzerinde oluklu kiremit. Dikkat çeken ilk şey minaresinin olmayışı. Bölgenin 19. yüzyıl cami mimarisinde bu aslında pek de nadir değil, ama yine de yapıyı sıradan bir köy camii olmaktan çıkarıyor.
İçeri girdiğinizde asıl zenginlik başlıyor. Doğu cephesindeki yuvarlak kemerli, taş söveli ahşap kapıdan harime geçiliyor. Girişin solundaki ahşap merdivenler iki katlı kadınlar mahfiline çıkıyor; dört ahşap ayak üzerine oturan bu kat süslemesiz, sade bırakılmış. Asıl gösteriş harim duvarlarında. Vazo içinde çiçekler, kandiller, dualar, Allah'ın isimleri, cami tasvirleri, kalem işi bezemeler tavana kadar uzanıyor. Tavan ve döşeme tamamen ahşap. Mihrap dikdörtgen formlu, yuvarlak nişli, dilimli kubbeli bir taş işçiliği örneği ve perde motifiyle sonlanıyor. Minber ve vaaz kürsüsü son onarımda eklenmiş, yani orijinal değil ama yapının bütünlüğünü bozmuyor.
Caminin güney cephesinde bir zamanlar medrese vardı, bugün ondan geriye bir şey kalmamış. Yapı, Vakıflar Genel Müdürlüğü kayıtlarına göre korunan bir vakıf eseri statüsünde. Sürmene'ye gelenlerin çoğu bu camiyi bilmiyor bile, asıl güzergah Trabzon merkez ve Sümela tarafına kayıyor. Ama zaman ayırıp Gültepe'ye çıkanlar için, Karadeniz'in ahşap cami geleneğini olduğu gibi gösteren nadir örneklerden biri bu.
Rehberin Notu
Ne Zaman Gitmeli
Sürmene'nin yükseklerinde kalan Gültepe mahallesine ilkbahar ve yaz aylarında ulaşmak daha kolay. Karadeniz'in bu kesiminde kış ayları hem sisli hem yağışlı geçiyor, dağa çıkan yollar zorlayıcı olabiliyor. Sonbaharda da havanın kararmadan, öğleden önce gitmek fotoğraf açısından daha verimli. Harim içindeki kalem işi süslemeler doğal ışıkla çok daha net görünüyor.
Nasıl Gidilir
Trabzon merkezden Sürmene'ye giden yol yaklaşık 45 dakika sürüyor, sahil yolunu takip ederek ilçeye ulaşılıyor. Sürmene merkezden Gültepe mahallesine ise dağlık, dar ama asfalt bir yol var. Toplu taşıma seçenekleri kısıtlı olduğu için kendi aracınızla ya da Sürmene'den kalkan dolmuşla gitmek daha pratik. Yol boyunca fındık bahçeleri ve çay tarlaları eşlik ediyor.
Ne Kadar Zaman Ayırmalı
Cami küçük ölçekli bir yapı, 20-30 dakika içeriyi ve dış cepheyi rahatça gezmek için yeterli. Ancak Sürmene'ye kadar gelmişken bölgedeki diğer tarihi köy camilerini de görmek isteyenler bu ziyareti yarım günlük bir Sürmene turuna dahil edebilir.
Rota Önerisi
Trabzon merkezden çıkıp önce Sürmene ilçe merkezini, ardından Gültepe mahallesindeki bu camiyi gezmek mantıklı bir sıralama. Dönüş yolunda sahil şeridinden geçerek Trabzon'a geri dönülebilir. Zaman varsa Sürmene çevresindeki diğer köy camilerini de aynı güzergaha eklemek, bölgenin ahşap cami geleneğini karşılaştırmalı görme fırsatı veriyor.
Fotoğraf Noktaları
Dış cephede geniş ahşap saçak ve taş duvar dokusu güzel bir kare oluşturuyor. İçeride ise harim duvarlarındaki çiçek, kandil ve cami tasviri motifli kalem işleri asıl görülmesi gereken detay. Mihraptaki dilimli kubbe ve perde motifini yakından çekmek isteyenlerin telefoto ya da geniş açı lensle gitmesi faydalı olur.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Aktif ibadete açık bir cami olduğundan namaz vakitlerinde saygılı bir mesafede beklemek gerekiyor. Kadınlar mahfiline çıkan ahşap merdivenler eski ve dar, dikkatli kullanılmalı. Yapının minaresi olmadığından ilk bakışta cami olduğunu fark etmeyebilirsiniz; mahalle sakinlerine sorarak yeri teyit etmek işinizi kolaylaştırır.
Genel Bilgiler
Yapı, Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Trabzon Vakıf Eserleri kayıtlarında yer alıyor. Bölgedeki benzer köy camileriyle aynı dönemde ve aynı yapım tekniğiyle inşa edilmiş; güney cephesindeki medrese ise günümüze ulaşamamış. Caminin en son onarımında ahşap minber ve vaaz kürsüsü eklenmiş, bu yönüyle yapı hem orijinal hem de sonradan tamamlanmış unsurları bir arada barındırıyor.
II. Abdülhamid Camii Videoları
II. Abdülhamid Camii videoları sayfa hızını korumak için siz bu bölümü açtığınızda yüklenir.
Videoları göster
Sık Sorulan Sorular
Son güncelleme:
