Komana Antik Kenti, Tokat'ın 7 kilometre kuzeydoğusunda Gümenek Mevkii'nde bir tepe üzerinde kurulu olup, Helenistik dönemden Selçuklu dönemine dek uzanan katmanlar içeren Pontus Krallığı dönemi Ana Tanrıça Ma kültü merkezi.
Komana Antik Kenti, Tokat'ın 7 kilometre kuzeydoğusunda, Gümenek Mevkii'nde bir tepe üzerinde kurulu. Kentin bilinen geçmişi Hellenistik döneme uzanıyor. 2018'deki kazılarda Hamamtepe'nin üst kesiminde Bizans yapılarının altından çıkan izler, yerleşimin tarihini 1300 yıl daha geriye, MÖ döneme taşıdı. ODTÜ'den Prof. Dr. Burcu Erciyas başkanlığında on yılı aşkın süredir devam eden kazı çalışmaları, Komana'nın Pontus Krallığı döneminde Ana Tanrıça Ma'ya adanmış önemli bir kült merkezi olduğunu ortaya koyuyor.
Kentin katmanları tek bir döneme ait değil. Bulunan Knossos sikkesi, adak terrakottaları, siyah firnisli Attika seramikleri ve Efes seramiği parçaları, Komana'nın uzak bölgelerle ticaret ilişkisi kurduğunu gösteriyor. 12. ve 14. yüzyıllar arasında Danişmend ve Selçuklu idaresinde kent, önemli bir üretim, tarım ve ticaret merkezine dönüşmüş; Niksar yolu üzerindeki konumu kervanların ve seyyahların uğrak noktası olmasını sağlamış. Kazılarda çıkan çanak ve seramik parçaları bugün Tokat Müzesi'nde sergileniyor.
Tokat merkezdeki Ali Paşa Camii'nin inşaatında kullanılan 8 gri sütun, kentten taşınmış malzemeler arasında sayılıyor. Bu da Komana'nın taşlarının yüzyıllar sonra şehir dokusuna nasıl karıştığını gösteren somut bir iz. Alan hâlâ aktif bir kazı sahası, ziyaret öncesi güncel durumu ve açılış bilgisini teyit etmekte fayda var.
Rehberin Notu
Komana Antik Kenti hakkında
Komana Pontika, Tokat'ın Gümenek Mevkii'ndeki bir tepe üzerine kurulu. Kentin bilinen tarihi uzun süre Bizans dönemiyle sınırlıydı. Ama 2018 kazı sezonunda Hamamtepe'nin üst kesiminde Bizans yapılarının altından çıkan izler, yerleşimin Hellenistik döneme, hatta daha eskiye uzandığını gösterdi. Kazı Başkanı Prof. Dr. Burcu Erciyas'a göre bu buluntular, Komana'nın Pontus Krallığı'nın kült merkezi kimliğini ortaya koyuyor.
Kentte bulunan Knossos sikkesi ve Attika seramikleri, buranın sadece yerel değil uzak coğrafyalarla da bağlantılı olduğunu gösteriyor. Alan hâlâ kazı çalışmalarının sürdüğü aktif bir sit.
Ne zaman gitmeli
Açık arazi bir sit alanı olduğundan ilkbahar ve sonbahar ayları yürüyüş için daha rahat. Yaz aylarında öğle saatlerinde gölge azaldığından sabah erken ya da akşamüzeri saatler tercih edilebilir. Kış aylarında bölgede kar yağışı görülebiliyor, yol durumunu önceden kontrol etmekte fayda var.
Nasıl gidilir
Tokat merkezden Gümenek yönüne giden minibüs hatları düzenli çalışıyor, toplu taşımayla ulaşmak isteyenler için pratik bir seçenek. Kendi aracınızla gidiyorsanız merkezden yaklaşık 7 kilometrelik kısa bir yol var. Tepe üzerindeki alana yönlendiren tabelaları takip etmeniz yeterli.
Ne kadar zaman ayırmalı
Komana Antik Kenti kompakt bir sit alanı. 1-1,5 saatlik bir ziyaret genelde yeterli oluyor. Tokat merkezdeki diğer duraklarla (Tokat Müzesi, Ali Paşa Camii) birleştirerek yarım günlük bir gezi planı çıkarabilirsiniz.
Rota önerisi
Komana ziyaretini Tokat Müzesi ile birlikte planlamak mantıklı, çünkü kazılarda çıkan seramik ve çanak parçaları oraya gönderilmiş durumda. Şehir merkezine döndüğünüzde Ali Paşa Camii'ni de görün: inşaatta kullanılan 8 gri sütun, Komana'dan taşınan malzemeler arasında sayılıyor. Bu üç durak bir günde rahatça gezilebiliyor.
Fotoğraf noktaları
Tepe üzerindeki konum, çevredeki tarım arazilerine ve Tokat'ın kırsal dokusuna geniş açılı kareler sunuyor. Kazı alanındaki mimari kalıntılar ve katman kesitleri, arkeolojiye meraklı fotoğrafçılar için ilgi çekici detaylar barındırıyor.
Ziyaret öncesi dikkat edilmesi gerekenler
Alan hâlâ aktif bir kazı sahası olduğundan bazı bölümlere erişim mevsimsel olarak kısıtlı olabilir. Ziyaret öncesi güncel açılış durumunu ve olası giriş ücretini resmi kaynaklardan (komana.org) teyit etmenizi öneririz. Sağlam ayakkabı giymek, düzensiz zeminde işinizi kolaylaştırır.
Komana Antik Kenti Videoları
Komana Antik Kenti videoları sayfa hızını korumak için siz bu bölümü açtığınızda yüklenir.
Videoları göster
Sık Sorulan Sorular
Son güncelleme:
