Niksar Ulu Camii, Tokat'ın Niksar ilçesinde kale surlarının dışında yer alan, 12. yüzyıl ortasında Danişmendliler döneminde inşa edilmiş taşkapısı ve tuğla minaresiyle şehrin en eski camiidir.
Niksar Ulu Camii'nin kitabesi yok, bu yüzden yapım tarihini net olarak bilemiyoruz. Sözlü gelenek ve vakfiye kayıtları 1143-1164 arasını, yani Danişmendli hükümdarı Nizameddin Yağıbasan dönemini işaret ediyor. Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde Melik Gazi Camii olarak geçiyor; yerel kaynaklarda ise Bey Camii, Cami-i Kebir veya Çepni Beyzade Hasan Bey Camii adlarıyla anılmış. Yapının Çepnizade Hasan Bey tarafından yaptırıldığı da söyleniyor, ama kesin değil.
Kuzey-güney doğrultuda dikdörtgen planlı cami, kale surlarının güneydoğusunda, surların dışında konumlanmış. Kuzey cephedeki taşkapı en dikkat çekici unsur: iki bordürle çevrili, dıştaki geometrik motifli, içteki gamalı haç desenli. Kapının üzerinde 12 kollu yıldızdan gelişen iki rozet var. Batı cephede, yapının yüksekliğince uzanan çokgen bir kaide üzerinde tuğla minare yükseliyor; aynı cephede duvarı destekleyen beş farklı boyutta ayak dikkat çeker. 1939 depreminde minarenin gövdesi ve külahı yıkılmış, mihrap nişi toprak altında kalmış. Yapı sonraki dönemlerde onarılmış.
Ziyaretçilerin çoğu içeri girdiklerinde hissettikleri sadeliği ve huzuru anlatıyor; sıcak bir mekan olduğunu, ibadet sırasında farklı bir atmosfer yaşandığını söylüyorlar. Son dönemde yapılan tadilatla ısınma sorunu büyük ölçüde çözülmüş, kışın artık daha rahat namaz kılınabildiği belirtiliyor. Taş işçiliği ve yüzlerce yıllık dokusuyla, kapıdan girer girmez zamanda geriye gidiyormuş hissi verdiğini yazanlar var.
Rehberin Notu
Ne Zaman Ziyaret Etmeli?
Cami namaz vakitleri dışında da açık ama en rahat gezinti, öğle namazından önceki sakin saatlerde oluyor. İlkbahar ve sonbaharda Niksar'ın havası gezmek için daha uygun; yazın öğle sıcağında kale çevresinde yürümek yorucu olabiliyor. Namaz vaktine denk gelirseniz saygılı bir mesafede bekleyip sonrasında girmek en doğrusu.
Nasıl Gidilir?
Niksar, Tokat il merkezine yaklaşık 60 kilometre uzaklıkta. Tokat'tan veya Erbaa'dan düzenli minibüs seferleri var. İlçe merkezine ulaştıktan sonra cami, kale surlarının hemen dışında, Çepnibey Mahallesi'nde; merkezden yürüyerek veya kısa bir taksi yolculuğuyla gidilebiliyor.
Niksar İçinde Ulaşım
Niksar merkezi küçük ve yürünebilir bir yer. Ulu Camii'yi Niksar Kalesi, Melik Gazi Türbesi gibi diğer tarihi noktalarla birlikte tek bir yürüyüş rotasında gezmek mümkün. Şehir içi dolmuşlar da mevcut ama merkeze yakın konaklıyorsanız yürümek daha pratik.
Ne Kadar Zaman Ayırmalı?
Caminin kendisi için 20-30 dakika yeterli. Ama Niksar'a geldiyseniz kale, türbe ve çevredeki tarihi dokuyu da görmek isteyeceksiniz; bunun için yarım gün ayırmak daha gerçekçi.
Rota Önerisi
Niksar Kalesi'nden başlayıp aşağı doğru inerek Ulu Camii'ye ulaşmak mantıklı bir sıralama. Kale surlarının dışında kalan cami, bu rotanın doğal bir durağı. Zaman kalırsa Melik Gazi Türbesi ve çevredeki diğer tarihi yapılarla günü tamamlayabilirsiniz.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Aktif ibadet mekanı olduğu için namaz vakitlerinde girişte saygılı davranmak, sesli konuşmamak önemli. Kadınlar için başörtüsü bulundurmak faydalı olur. Yapıda devam eden tadilat çalışmaları zaman zaman bazı bölümlerin gezilmesini kısıtlayabiliyor.
Fotoğraf Noktaları
Kuzey cephedeki taşkapı, geometrik ve gamalı haç motifli bordürleriyle en dikkat çekici fotoğraf noktası. Batı cephedeki tuğla minare, özellikle alçak açıdan çekildiğinde caminin yüksekliğini iyi yansıtıyor. Sabah ışığında taş dokunun detayları daha belirgin çıkıyor.
Tarihi Arka Plan
Yapı üzerinde farklı dönemlere ait ekleme ve onarım izleri bulunuyor; bu da caminin yüzyıllar boyunca defalarca elden geçtiğini gösteriyor. Danişmendlilere başkentlik yapmış Niksar'da böyle bir ulu caminin varlığı, dönemin önemine işaret ediyor. 1939 depreminde ciddi hasar gören yapı, sonraki dönemde onarılarak bugünkü haline kavuşmuş.
Niksar Ulu Camii Videoları
Niksar Ulu Camii videoları sayfa hızını korumak için siz bu bölümü açtığınızda yüklenir.
Videoları göster
Sık Sorulan Sorular
Son güncelleme:
