Faki Teyran Medresesi, Şırnak'ın Güçlükonak ilçesinde Damlarca Köyü'nde, Dicle vadisine bakan küçük bir cami olup 16-17. yüzyıl tasavvuf şairi Faki Teyran'a atfedilmektedir; giriş ücretsizdir.
Güçlükonak-Cizre karayolu üzerinde, Damlarca Köyü sınırları içinde küçük bir cami duruyor. Halk bunu Faki Teyran Medresesi olarak biliyor. Faki Teyran'ın asıl adı Muhammed, Van'ın Bahçesaray (Müküs) ilçesinden. Kabri de bugün Bahçesaray'a bağlı Kartal (Verezûz) köyünde bir korunun içinde. "Faki" kelimesi medrese talebesi anlamına geliyor; kuşlarla konuştuğu rivayetinden dolayı ona zamanla "Teyran" (kuşlar) sıfatı eklenmiş. Şiirlerinin dili ve teması üzerinden yapılan değerlendirmelere göre 1550-1690 arası bir dönemde yaşadığı kabul ediliyor, ama mezar taşında tarih yok.
Cizreli alim Molla Ahmed-i Ciziri ile çağdaş olduğu ve birlikte kaleme aldıkları "Mela u Faki" gibi şiirler bulunduğu biliniyor. Bu ilişki yüzünden Cizre'de de bir süre kaldığı, bölgeyle bağını hep sürdürdüğü aktarılıyor. Yapı, Dicle vadisine hakim Finik bölgesinde, hemen arkasındaki kayalıklardan inen bir derenin batı yakasında kurulmuş. Dere kenarına istinat duvarlarıyla düz bir alan oluşturulmuş, cami de bu alanın kuzeyinde kalıyor. Yamaçlarda çeşitli kalıntılar ve mağaralar var.
Ziyaretçi yorumlarında yapının bakımsız kaldığı sık dile getiriliyor. Kimileri "virane" tabirini kullanıyor, define arayıcılarının çevreyi kazdığından şikayet edenler de var. Buna karşın etraftaki doğal manzarayı ve mağaraları öven, ilkbaharda gitmeyi tavsiye eden yorumlar da mevcut. Restorasyon beklentisi yorumlarda öne çıkan ortak nokta.
Rehberin Notu
Ziyaret için en uygun zaman
Yorumlarda ilkbahar öneriliyor. Yaz aylarında sıcaklık, özellikle tepeye çıkarken yorucu bir hal alıyor. Bir ziyaretçi bahar mevsiminde bile tırmanışın zorlayıcı olduğunu belirtmiş. Kışın bölgeye erişim hava koşullarına bağlı olarak zorlaşabilir. Sonbahar da ılıman havası nedeniyle mantıklı bir seçenek.
Nasıl gidilir
Yapı Güçlükonak-Cizre karayolu üzerinde. Şırnak il merkezinden 70 km, Güçlükonak ilçe merkezinden 27 km uzaklıkta, karayoluyla ulaşılıyor. Cizre tarafından gelenler için mesafe daha kısa sürüyor. Bazı ziyaretçiler Timur'un Pençeleri ve Elo Dino Kasrı ile aynı güzergahta, Cizre'ye 35 km mesafede olduğunu aktarıyor. Kendi aracınızla gitmek en pratik yol, çünkü bölgede düzenli toplu taşıma hattı yok.
Ne kadar zaman ayırmalı
Yapının kendisi küçük. Camiyi gezmek ve çevresindeki yamaçlara, mağaralara kısa bir tur atmak için 30-45 dakika yeterli oluyor. Bir yorumda "biraz çıkın, onlarca mağara var" deniyor. Vaktiniz varsa bu yamaç yürüyüşüne ekstra zaman ayırın.
Çevredeki diğer duraklar
Bölgeyi gezenler bu camiyi genelde Cizre çevresindeki diğer tarihi noktalarla birleştiriyor. Timurun Pençeleri kayalıkları aynı güzergah üzerinde. Elo Dino Kasrı da Cizre'ye 35 km mesafede, benzer bir rotada ziyaret edilebiliyor. Güçlükonak'tan geçiyorsanız ilçe merkezindeki diğer tarihi kalıntılara da uğramak mümkün.
Bilinmesi gerekenler
Yapı kültür varlığı olarak tescilli ama restore edilmemiş durumda. Yorumların çoğu bakımsızlıktan, define arayıcılarının verdiği zarardan söz ediyor. Bir ziyaretçi yapının "virane" halde olduğunu, acilen koruma altına alınması gerektiğini yazmış. Bu yüzden görkemli bir yapı beklemeden, tarihi ve manzarası için gidin. Arazi engebeli, sağlam ayakkabı gerekiyor.
Fotoğraf için iyi noktalar
Caminin arkasındaki dere ve kayalık yamaç, Dicle vadisine bakan geniş açı sunuyor. Yamaçtaki mağaraların ağzından çekilen kareler de ilgi çekici. Bir yorumda çevredeki doğal bölgenin caminin kendisinden daha etkileyici bulunduğu belirtiliyor. Öğleden önceki yumuşak ışık, taş dokuyu daha net gösteriyor.
Faki Teyran kimdir
Asıl adı Muhammed olan Faki Teyran, Van'ın Bahçesaray (Müküs) ilçesinden. Kürt tasavvufi halk edebiyatının önemli isimlerinden sayılıyor. Kuşlarla konuştuğu rivayeti yüzünden "Teyran" (kuşlar) lakabıyla anılmış. Cizreli alim Molla Ahmed-i Ciziri ile çağdaş olduğu, birlikte "Mela u Faki" gibi şiirler yazdıkları biliniyor. Mezarı Bahçesaray'a bağlı Kartal (Verezûz) köyünde, bir korunun içinde bulunuyor.
Sık Sorulan Sorular
Güncellendi:
