Yafes Köprüsü, Cizre'de Dicle Nehri üzerinde 12. yüzyıldan kalma taş köprü olup, Musul Atabekleri döneminden batı ayağındaki sekiz astrolojik kabartmalarla dikkat çeken bir harabedir.
Yafes Köprüsü, Cizre'nin doğusunda Dicle Nehri üzerinde duruyor. Yapım tarihi 12. yüzyıla, Selçuklu döneminde Musul Atabekleri'ne dayanıyor. Bazı kaynaklar 1164 yılında Cemaleddin İsfehani tarafından yaptırıldığını yazıyor. Bölgede İbn Ömer Köprüsü, Dicle Köprüsü, Bafıd Köprüsü ve yerel dilde Pira Bafid gibi farklı isimlerle de anılıyor. Adının, İslami rivayetlerde Hz. Nuh'un oğlu olarak geçen Yafes'ten geldiği söyleniyor.
Dicle'nin yatağı zamanla değiştiği için köprünün bir kısmı bugün Suriye sınırları içinde kalıyor. Türkiye tarafında görülebilen kısım büyük bir kemer ve birkaç ayaktan ibaret. Yapı artık işlevini yitirmiş, kısmen harabe halinde bir taş köprü. En dikkat çekici detay batı ayağındaki sekiz astrolojik tasvir; köprüyü sıradan bir geçit olmaktan çıkarıp döneminin taş işçiliğine dair somut bir belge haline getiriyor.
Cizre'ye gelenler için şehir merkezinden kısa bir uzaklıkta, sınır hattına yakın bir tarih durağı. Görkemli bir yapıdan çok, yüzyıllar boyunca aşınmış ama hâlâ ayakta duran bir kalıntı görmek isteyenlere hitap ediyor.
İlgili keşifler: Şırnak gezilecek yerler, Tarihi Yerler, Şırnak tarihi yerler, Hz. Nuh Cami.
Rehberin Notu
Yafes Köprüsü Nedir, Tarihi Nereden Geliyor?
Köprünün yapım tarihi konusunda kaynaklar arasında küçük farklar var. Şırnak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, H. Aksu'ya dayanarak köprünün Sasaniler döneminde yapıldığını aktarıyor. Buna karşılık Kültür Portalı ve Cizre Kaymakamlığı 12. yüzyılı, Selçuklu dönemini ve Musul Atabekleri'ni işaret ediyor. Bazı kaynaklarda 1164 yılı ve Cemaleddin İsfehani ismi geçiyor. En yaygın kabul gören bilgi, köprünün 12. yüzyılda Musul Atabekleri tarafından yaptırıldığı yönünde. Adının kaynağı da ilginç: İslami rivayetlerde Hz. Nuh'un oğlu Yafes'ten geldiği söyleniyor, bu yüzden bölge halkı arasında tarihi kimliğinin yanında manevi bir anlam da taşıyor.
Astrolojik Tasvirler ve Taş İşçiliği
Köprünün en özgün detayı batı ayağında yer alan sekiz astrolojik tasvir. Bu kabartmalar, dönem taş işçiliğinin ve muhtemelen köprünün yapım tarihine dair astronomik bir kayıt tutma geleneğinin izlerini taşıyor. Bugün köprüden geriye büyük bir kemer ile birkaç sağlam ayak kalmış durumda. Yapı bütünlüğünü kaybetmiş bir harabe. Fotoğraf çekmek isteyenler için ayaklardaki kabartmalara yakından bakmak, uzak çekimlerden daha fazla şey anlatıyor.
Nasıl Gidilir?
Köprü, Cizre ilçe merkezine bağlı Nur Mahallesi sınırlarında, Dicle Nehri kıyısında bulunuyor. Şırnak il merkezinden Cizre'ye ulaştıktan sonra kısa bir araç yolculuğuyla mahalleye gidebilirsiniz. İlçe içi toplu taşıma seçenekleri sınırlı olduğundan kendi aracınız veya taksi en pratik yol. Bölge sınır hattına yakın olduğundan güncel ulaşım ve güvenlik bilgisini Cizre Kaymakamlığı'nın resmi sayfasından teyit edin.
Ziyaret Öncesi Bilinmesi Gerekenler
Dicle Nehri'nin yatağı zamanla değiştiği için köprünün bir bölümü Suriye sınırları içinde kalıyor. Türkiye tarafındaki kesim harabe halinde ve yapısal olarak kullanılmıyor, üzerinden geçiş yapılmıyor. Sınır bölgesine yakın bir alan olduğu için ziyaret öncesi bölgedeki güncel durumu ve erişim kısıtlarını yerel yetkililerden öğrenin.
Ne Kadar Zaman Ayırmalı?
Köprü küçük bir alan, ziyaret uzun sürmüyor. 20-30 dakika hem yapıyı incelemek hem fotoğraf çekmek için yeterli. Cizre'de aynı gün Kırmızı Medrese, Ulu Cami ve Nuh Nebi Camii gibi diğer tarihi noktaları da rotaya ekleyebilirsiniz.
Cizre'de Görülebilecek Diğer Yerler
Yafes Köprüsü'nü ziyaret edenler genellikle aynı gezide Cizre'nin diğer tarihi yapılarına da uğruyor. Şehir merkezine yakın Kırmızı Medrese ve Ulu Cami, köprüyle birlikte gezilebilecek noktalar arasında. Cizre'nin tarih dokusu Sasani, Roma, Selçuklu ve Atabek dönemlerinden izler taşıyor. Bu yüzden tek bir yapı yerine birkaç durağı art arda görmek şehri daha iyi tanımanızı sağlıyor.
Sık Sorulan Sorular
Güncellendi:
