Tarihi Isparta Evleri, Isparta'nın Kepeci, Çelebiler, Gazi Kemal gibi mahallelerinde ayakta kalan taş ve kerpiç dolgulu iki katlı sivil mimari örnekleridir; zemin katlar ahır ve halı atölyesi, üst katlar yaşam alanı olarak kullanılmıştır.
Isparta merkezinde dolaşırken bazı sokaklarda hâlâ karşınıza çıkan bu evler, şehrin halıcılık ve tarımla geçinen eski nüfusunun günlük hayatını gösteriyor. Zemin kat taştan; halı atölyesi, kiler, ahır, samanlık olarak kullanılıyordu. Üst kat ise hımış denilen kerpiç dolgulu ahşap iskelet ile yapılmış, aile burada yaşamış. Bu ayrım tesadüf değil: hayvan ve erzak alt katta, insan üst katta, kışın soğuğundan biraz olsun korunarak.
Yapı malzemesi olarak taş, ahşap, kerpiç ve alçı bir arada kullanılmış. Ahşap hem taşıyıcı iskelette hem doğramalarda hem de çatı örtüsünde görev yapıyor. Bugün bu evlerin en yoğun bulunduğu yerler Kepeci, Çelebiler, Gazi Kemal, Keçeci, Sermet, Kurtuluş, Doğancı, Dere, Emre, Karaağaç ve Yayla mahalleleri. Tek bir müze binası değil, şehrin dağınık sokaklarına yayılmış bir doku bu. Dolayısıyla ziyaret tek bir adres değil, bir yürüyüş rotası gerektiriyor.
Çelebiler Mahallesi literatürde özellikle öne çıkan bölge; buradaki evlerin bir kısmı günümüze kadar orijinal haliyle ya da restore edilerek ulaşmış. Isparta'ya sadece göl ve lavanta için gelenler bu tarafı çoğu zaman atlıyor. Oysa şehrin sivil mimari mirasını görmek isteyenler için kısa bir sapma yeterli.
Rehberin Notu
Bu evler ne anlatıyor?
Isparta ve çevresinde eskiden yaşayan halk çiftçilik ve hayvancılığın yanında halıcılıkla da uğraşıyordu. Bu yüzden evler genelde iki katlı: zemin kat halı atölyesi, kiler, ahır, samanlık; birinci kat ise yaşam alanı. Bodrum ve zemin katlar tamamen taştan, üst duvarlar ise kerpiç dolgu hımış veya bağdadi teknikle örülmüş. Ahşap hem taşıyıcı iskelette hem doğramada hem çatı örtüsünde kullanılmış, yardımcı malzeme olarak toprak ve alçıya da başvurulmuş.
Nasıl gidilir, nereden başlanır?
Tarihi evler tek bir noktada toplanmıyor; Kepeci, Çelebiler, Gazi Kemal, Keçeci, Sermet, Kurtuluş, Doğancı, Dere, Emre, Karaağaç ve Yayla mahallelerine dağılmış durumda. Şehir merkezinde kaldıysanız çoğu mahalleye yürüyerek ya da kısa bir taksi yolculuğuyla ulaşabilirsiniz. Çelebiler Mahallesi, örneklerin yoğunluğu açısından ilk durak olarak mantıklı.
Ne kadar zaman ayırmalı?
Birkaç mahalleyi dolaşacaksanız 1-2 saat yeterli. Tek bir mahallede kısa bir tur içinse yarım saat bile yeterli olabilir. Fotoğraf çekmek, cephe detaylarına bakmak isteyenler süreyi uzatabilir.
Rota önerisi
Çelebiler Mahallesi'nden başlayıp Kepeci ve Gazi Kemal taraflarına doğru yürümek, şehrin eski dokusunu görmek için mantıklı bir sıra. Isparta'nın diğer tarihi noktaları olan Eski Üzüm Pazarı, Firdevs Bey Bedesteni ve Firdevs Paşa Camisi de merkeze yakın olduğundan aynı güne eklenebilir.
Dikkat edilmesi gerekenler
Evlerin büyük kısmı hâlâ özel mülk, içeri girmek mümkün değil. Sokaktan bakarken ve fotoğraf çekerken sakinlerin mahremiyetine dikkat etmekte fayda var. Bazı yapılar bakımsız durumda, bazıları restore edilmiş; ikisi arasındaki fark cephe malzemesinden kolayca anlaşılıyor.
Fotoğraf için iyi noktalar
Hımış tekniğinin en net göründüğü cepheler, ahşap iskeletin kerpiç dolgu arasından belirgin çıktığı noktalar. Sabah ışığı, taş zemin kat ile üst kattaki ahşap-kerpiç dokusu arasındaki kontrastı daha iyi ortaya çıkarıyor.
Şehir içinde diğer duraklarla bağlantı
Isparta merkezde gezilecek yerler birbirine yakın: Eski Üzüm Pazarı, Firdevs Bey Bedesteni, Firdevs Paşa Camisi ve Etnografya Halı ve Kilim Müzesi aynı güne rahatlıkla sığar. Tarihi evleri gezdikten sonra bu duraklara geçmek, şehrin hem sivil hem dini-ticari mimarisini bir arada görmenizi sağlıyor.
Bu içerik neresigezilir.com.tr kaynaklıdır, izinsiz kopyalanamaz.
Tarihi Isparta Evleri Videoları
Tarihi Isparta Evleri videoları sayfa hızını korumak için siz bu bölümü açtığınızda yüklenir.
Videoları göster
Sık Sorulan Sorular
Güncellendi:
