Deveci Hanı, Edirne merkezinde Üç Şerefeli Camii yakınında bulunan 15. Yüzyıl Osmanlı hanı olup, defterhane olarak başlayıp 1845'ten 1949'a kadar cezaevi olarak işlev görmüş, günümüzde sergi salonları ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne ev sahipliği yapmaktadır.
Deveci Hanı, Edirne'nin merkezinde, Üç Şerefeli Camii'nin az aşağısında duruyor. Kesme taş ve tuğla sıralarıyla örülmüş cephesi, klasik Osmanlı han mimarisinin erken örneklerinden sayılıyor. Yapının inşa tarihi kesin değil. Mimari özelliklerine bakılarak 15. Yüzyılın ilk yarısına tarihleniyor, bazı kaynaklarda ise 1497'de İbrahim Paşa tarafından yaptırıldığı belirtiliyor. İlk kuruluş amacı ilginç: resmi defter ve arşivlerin saklandığı bir defterhane olarak hizmet vermiş.
Başkentin İstanbul'a taşınmasıyla önemini yitiren bina, Vali Rüstem Paşa döneminde 1845-1846 civarında onarılarak cezaevine çevrilmiş. Yaklaşık kırk beş yıl sonra Vali Hacı İzzet Paşa zamanında kuzey tarafına revir ve kadın mahkumlar için ek bölümler yapılmış; bugün çok amaçlı salon olarak kullanılan kısım da bu ekten geliyor. Hapishane işlevi 1949'a kadar (bazı kaynaklara göre 1942'ye kadar) sürmüş. Bu yüzden Edirneliler yapıyı hâlâ "eski hapishane" diye anıyor.
1993-2000 arasında Kültür ve Turizm Bakanlığı restore etmiş, han iki katlı. Zemin katta Edirneli ressam Hayri Çizel ile Hasan Rıza'ya ait sergi salonları ve atölyeler yer alıyor, üst kattaki otuz bir oda ise idari birimler olarak kullanılıyor. Güney cephesinde, onarımları anlatan ve Çırpanlı Razi olarak bilinen Hafız Mustafa Razi'ye ait bir kitabe dikkat çekiyor. Bugün yapı İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne ev sahipliği yapıyor, Edirne'nin kültür merkezlerinden biri.
Rehberin Notu
Deveci Hanı nasıl bir yapı?
İki katlı bina, kesme taş ve tuğla sıralarının dönüşümlü kullanıldığı bir duvar örgüsüyle dikkat çekiyor. Bu teknik erken dönem Osmanlı han mimarisinde sıkça görülüyor. Üst katta otuz bir oda bulunuyor, bugün idari amaçlarla kullanılıyor. Zemin kat ise sergi salonu ve atölyelere ayrılmış durumda.
Hanın geçirdiği dönüşümler
Yapı önce defterhane olarak, yani resmi arşiv ve defterlerin saklandığı bir bina olarak kullanılmış. Başkent İstanbul'a taşınınca işlevini yitirmiş. 1845-1846 yıllarında Vali Rüstem Paşa'nın emriyle onarılıp cezaevine çevrilmiş. Yaklaşık kırk beş yıl sonra, Vali Hacı İzzet Paşa döneminde kuzeyine revir ve kadın mahkumlar için bölümler eklenmiş. Cezaevi işlevi 1949'a kadar sürmüş. Halk arasında hâlâ eski hapishane diye biliniyor.
Nasıl gidilir?
Deveci Hanı, Edirne'nin tarihi merkezinde, Üç Şerefeli Camii'den aşağı doğru yürüyünce karşınıza çıkıyor. Valilik binasının hemen önünde konumlanmış. Sokullu Hamamı ve Saat Kulesi'ne yürüme mesafesinde olduğu için tarihi yarımada turunun doğal bir durağı sayılır. Şehir merkezinde olduğundan araçla gelenler için de park bulmak zor değil.
Çevresinde neler var?
Han, Edirne'nin en yoğun tarihi doku barındıran bölgesinde. Sokullu Hamamı 220 metre güneyde, Saat Kulesi 230 metre uzaklıkta, Üç Şerefeli Cami ise 250 metre mesafede. Beylerbeyi Camii ve Eski (Ulu) Cami de yürüme mesafesinde. Yarım günlük bir gezi planlarken bu duraklar arasında rahatlıkla dolaşılabiliyor.
Gezi için ne kadar süre ayırmalı?
Kendisi için 30-45 dakika yeterli oluyor. Sergi salonlarındaki eserlere ve mimari detaylara bakmak bu süreyi dolduruyor. Ancak çevresindeki cami, hamam ve saat kulesiyle birlikte planlarsanız, bu bölge tek başına yarım günlük bir rota oluşturuyor.
Fotoğraf için nereye bakmalı
Cephedeki kesme taş-tuğla dönüşümlü örgü, özellikle öğleden sonra ışığında net görünüyor. Güney cephesindeki Çırpanlı Razi'ye ait kitabe, yapının onarım tarihini anlatan yazısıyla dikkat çekici bir detay. Avlu girişinden çekilen kareler, hanın simetrik iki katlı yapısını iyi gösteriyor.
Gitmeden önce bilmeniz gerekenler
Bina bugün aktif olarak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından kullanıldığı için bazı bölümler ziyarete kapalı olabilir. Sergi salonlarının açık olup olmadığını ve çalışma saatlerini gitmeden önce telefonla ya da yerinde teyit etmek faydalı olur.
Bu içerik neresigezilir.com.tr kaynaklıdır, izinsiz kopyalanamaz.
Deveci Hanı / Eski Hapishane Videoları
Deveci Hanı / Eski Hapishane videoları sayfa hızını korumak için siz bu bölümü açtığınızda yüklenir.
Videoları göster
Sık Sorulan Sorular
Güncellendi:
