Dertli Mustafa Efendi Çeşmesi, Edirne'nin Saraçhane çevresinde yer alan, 1906'da onarılan kesme taştan dört cepheli Ottoman meydanı çeşmesidir; sekizgen kurşun kubbesi ve mermer ayna taşlarıyla tarihi bir su yapısı olup Saraçhane Köprüsü yakınında erişilebilir durumdadır.
Sarayiçi'ne yakın bir noktada, eskiden Saraçhane Karakolu'nun bulunduğu alanın hemen yanında duruyor bu çeşme. Kesme taştan yapılmış, dört cepheli bir meydan çeşmesi; cephe genişliği 1.80 metre, yüksekliği 3.60 metre. Her yüzünde üç dilimli kemer, düz mermer ayna taşı ve önde yalak var. Üstünde sekizgen bir hazne örtüsü, onun üzerinde de kurşun kaplı küçük bir kubbe yükseliyor.
Çeşmenin adı, onu yaptırandan değil tamir ettiren kişiden geliyor. Dertli Mustafa Efendi, asıl adıyla Süleyman Cemil, 1851-1930 yılları arasında yaşamış, İpsala doğumlu bir Edirne eşrafı. Zengin bir toprak sahibiydi, şimdiki Zorlutuna Konağı'nın ilk sahiplerinden biriydi. Oğlu Mehmet Nuri'nin 1913'te Bulgarlar tarafından kaçırılıp öldürülmesinin ardından duyduğu acıyla "Dertli" lakabını almış. Çeşmeyi 1906'da onartmış; kitabesi bugün de üzerinde duruyor. Yapılış tarihi ise bilinmiyor.
Köşelerde bir zamanlar demir sütunlar varmış, başlıkları taştan yapılmış ama artık yerinde değiller. Kültür Envanteri kayıtlarına göre yapı hâlâ erişilebilir durumda, restoresi görece iyi korunmuş. Saraçhane Köprüsü'ne 390 metre, Edirne Sarayı kalıntılarına birkaç yüz metre mesafede; Sarayiçi turuna çıkanlar için doğal bir ara durak.
Rehberin Notu
Çeşmenin Hikayesi
Adını taşıyan kişi çeşmeyi yaptırmamış, sadece onartmış. Dertli Mustafa Efendi'nin asıl adı Süleyman Cemil; İpsala'da 1851'de doğmuş, Edirne'ye yerleşip zengin bir toprak sahibi olmuş. Edirne Vilayeti İdare Meclisi üyeliği de yapmış. "Dertli" lakabını, oğlu Mehmet Nuri'nin 1913'te Bulgarlar tarafından kaçırılıp öldürülmesinin ardından almış. Bu acının izini taşıyan bir isimle anılan çeşme, aslında hayırseverliğiyle tanınan bir adamın son eserlerinden biri.
Mimari Detaylar
Kesme taştan yapılmış, kare kaideli, dört cepheli bir meydan çeşmesi. Her yüzde üç dilimli kemer, düz mermer ayna taşları ve modern musluklarının altında yalaklar var. Üstte taş konsollarla desteklenen düz bir silme, onun üzerinde sekizgen bir hazne örtüsü yükseliyor. Sekizgen köşeler kurşun kaplı küçük bir kubbeyi taşıyor. Köşelerdeki demir sütunlar ve taş başlıklar zamanla kaybolmuş, ama ana gövde hâlâ orijinal formunu koruyor.
Ziyaret İçin En Uygun Zaman
Açık alanda, dışarıdan görülebilen bir yapı olduğu için günün her saati ziyaret edilebilir. Sabah saatlerinde ışık cepheye daha düz vurduğundan kitabeyi okumak ve fotoğraf çekmek için daha elverişli. Yaz aylarında öğle sıcağından kaçınmak, ilkbahar ve sonbaharda ise Sarayiçi'ndeki ağaçlık alanla birlikte gezmek keyifli bir rota oluşturuyor.
Çevresinde Ne Var
Çeşme, Sarayiçi bölgesinin girişine yakın bir noktada. Saraçhane Köprüsü 390 metre güneydoğuda, Edirne Sarayı (Saray-ı Cedid) kalıntıları 440 metre kuzeydoğuda, Fatih Köprüsü ve Adalet Kasrı da birkaç yüz metre mesafede. Sarayiçi Balkan Şehitliği de yürüme mesafesinde. Tek başına gezilecek bir durak değil, Sarayiçi turunun bir parçası olarak düşünülmeli.
Rotaya Nasıl Eklenir
Edirne'nin tarihi merkezini gezenler için Selimiye Camii'nden sonra Sarayiçi'ne doğru yürüyüşe geçmek mantıklı. Saraçhane Köprüsü'nü geçip Edirne Sarayı kalıntılarına gitmeden önce bu çeşmeye uğramak, yolun üstünde birkaç dakikalık bir mola oluyor. Tunca Nehri kıyısında yürüyüş yapanlar da güzergaha kolayca dahil edebilir.
Ziyaret Öncesi Bilinmesi Gerekenler
Çeşme aktif olarak su vermiyor, tarihi bir anıt olarak korunuyor. Çevresinde açık alan olduğu için erişim engelli veya bebek arabalı ziyaretçiler için sorun teşkil etmiyor. Yapının etrafında bilgilendirme panosu sınırlı olabilir, bu yüzden hikayesini önceden okuyup gitmek ziyareti daha anlamlı kılıyor.
Bu içerik neresigezilir.com.tr kaynaklıdır, izinsiz kopyalanamaz.
Dertli Mustafa Efendi Çeşmesi Videoları
Dertli Mustafa Efendi Çeşmesi videoları sayfa hızını korumak için siz bu bölümü açtığınızda yüklenir.
Videoları göster
Sık Sorulan Sorular
Güncellendi:
