Surp Giragos Ermeni Kilisesi, Diyarbakır Sur ilçesinde 1515-1518'de inşa edilen, 1880'deki yangından sonra 1883'te yeniden yapılan Türkiye'nin en büyük Ermeni kiliselerinden biridir; 2011'de restore edilerek ziyarete açılmıştır.
Diyarbakır Suriçi'nin kuzeydoğu köşesinde, Şeyh Matar Camii yakınlarındaki Özdemir Mahallesi'nde duran Surp Giragos, yüzyıllar boyunca bölgedeki Ermeni Ortodoks cemaatinin ibadet merkezi oldu. Kilisedeki kitabelere göre yapı 1515-1518 yılları arasında inşa edildi; 1880'deki büyük yangında tamamen yıkıldı, ardından 1883'te aynı yerde yeniden ayağa kaldırıldı. Tapu kayıtları da yapının Ortodoks Ermeniler tarafından kullanıldığını teyit ediyor.
Kilise, Hz. İsa ve dört İncil yazarına ithafen beş bölüme ayrılmış mimarisiyle alışılmış kilise planlarından ayrışıyor; ziyaretçiler bu farkı özellikle vurguluyor. Yapı tek başına bir kiliseden çok bir külliye izlenimi veriyor: geniş avlusunda oturup çay içebileceğiniz alanlar mevcut. İçeride kutsal kitaplardan okunan metinler atmosfere ayrı bir derinlik katıyor. 2011 yılında tamamlanan restorasyon sayesinde yıllarca harabe hâlinde kalan yapı, 2022'de son dokunuşlarıyla ziyaretçilere açık tutuluyor. Zaman zaman ayin düzenleniyor; bu ayinler için papaz İstanbul'dan geliyor.
Rehberin Notu
Kilisenin Tarihi
Surp Giragos'un temelleri 1515-1518 yıllarına dayanıyor. Yapı, 1880'de çıkan büyük bir yangında tamamen yıkıldı; cemaat kiliseyi aynı yerde 1883'te yeniden inşa etti. Yüzyılın ortasından itibaren bakımsız kalan ve harabe hâline gelen kilise, uzun yıllar sessiz kaldı. 2011 yılında başlatılan kapsamlı restorasyon çalışmalarıyla yapı yeniden hayat buldu ve ziyaretçilere açıldı. Kilisedeki görevlilerin aktardığına göre 2022 yılında son restorasyon işlemleri de tamamlandı.
Mimari Özellikleri
Surp Giragos, alışılmış kilise planlarından belirgin biçimde ayrılan bir yapıya sahip. Hz. İsa ve dört İncil yazarına (Matta, Markos, Luka, Yuhanna) ithafen tasarlanmış beş bölümlü iç mekân, ziyaretçilerin en çok dikkat çektiği özelliklerden biri. Kilise tek başına bir ibadet yapısından çok bir külliye izlenimi veriyor; geniş avlusu ve çevresindeki yapılarla birlikte bütünlüklü bir alan oluşturuyor. İçeride kutsal kitaplardan okunan metinler mekânın atmosferine ayrı bir anlam katıyor.
Ne Zaman Ziyaret Etmeli?
Diyarbakır'ın yaz ayları oldukça sıcak geçer; Sur'un dar sokaklarında bu sıcağı hissetmek yorucu olabilir. Nisan-Haziran ve Eylül-Kasım arası hem gezme hem de fotoğraf çekme açısından çok daha konforlu. Kilisede zaman zaman ayin düzenleniyor; bu özel günlerde ziyaret etmek isteyenler için önceden bilgi almak yerinde olur.
Nasıl Gidilir?
Kilise, Diyarbakır'ın Sur ilçesinde, Özdemir Mahallesi'nde Şeyh Matar Camii yakınında yer alıyor. Şehir merkezinden Sur'a minibüs hatları işliyor; taksiyle de kolayca ulaşabilirsiniz. Sur içinde yürüyerek gezmek mümkün; Diyarbakır'ın diğer tarihi yapıları da yürüme mesafesinde.
Rota Önerisi
Surp Giragos'u Sur içindeki diğer tarihi yapılarla birleştirebilirsiniz. Diyarbakır surları, Ulu Cami ve Hasan Paşa Hanı yürüme mesafesinde. Kilise avlusunda kısa bir mola verdikten sonra Sur'un tarihi sokaklarını gezmeye devam edebilirsiniz. Yarım günlük bir Sur turu için iyi bir başlangıç noktası.
Ziyaret Öncesi Bilinmesi Gerekenler
Kilise aktif bir ibadet mekânı olduğundan ziyaret sırasında saygılı bir tutum bekleniyor. Giriş ücretini ödedikten sonra fiş almanızı ziyaretçiler özellikle tavsiye ediyor. İçeride bir görevli bulunuyor; sorularınız için yardım isteyebilirsiniz. Açılış saatleri için gitmeden önce yerinde teyit etmek en güvenlisi.
Fotoğraf Noktaları
Kilisenin dış cephesi ve avluya açılan kapısı güçlü kareler sunuyor. İç mekânda beş bölümlü yapıyı ve tavanı geniş açıyla yakalamak mümkün. Avludaki alan da hem mimariyi hem de atmosferi yansıtan fotoğraflar için oldukça uygun.
Surp Giragos Ermeni Kilisesi Videoları
Surp Giragos Ermeni Kilisesi videoları sayfa hızını korumak için siz bu bölümü açtığınızda yüklenir.
Videoları göster
Sık Sorulan Sorular
Son güncelleme:
