Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri, Sur ilçesinde yer alan, siyah bazalt surlardan oluşan kale ile Dicle Nehri vadisine uzanan 700 hektarlık tarım arazisinden meydana gelen, 2015'ten beri UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde bulunan kültürel peyzaj alanıdır.
Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri, aslında tek bir anıt değil, birbirini tamamlayan iki bileşenden oluşan bir kültürel peyzaj alanı. Kale, iç kale ve dış kale olmak üzere iki bölüme ayrılıyor; Dağ Kapı, Urfa Kapı, Mardin Kapı ve Yeni Kapı adlarıyla bilinen dört ana girişi var. Büyük ölçüde siyah bazalt taşından örülen surlar, Roma döneminden başlayarak Bizans, Abbasi, Artuklu ve Osmanlı katmanlarını üst üste taşıyor. Surlar üzerinde yürüdüğünüzde hem kentin tarihi dokusunu hem de aşağıda uzanan bahçeleri aynı anda görebiliyorsunuz.
Hevsel Bahçeleri ise kalenin hemen güneyinden Dicle Nehri vadisine kadar uzanan, yaklaşık 700 hektarlık verimli bir tarım arazisi. Neolitik Çağ'dan bu yana kesintisiz işlendiği bilinen bu topraklar, binlerce yıl boyunca kenti besleyen bir açık hava deposu işlevi görmüş. Ziyaretçilerin bir kısmı bahçelere inen yolun oldukça bozuk olduğunu belirtiyor; bu yüzden pek çok kişi bahçeleri aşağıya inmek yerine surlardan ya da yakınındaki kafelerden seyrediyor. Surların üzerinden ya da yüksek bir noktadan bakıldığında, siyah taşların gölgesinde yemyeşil bir alan olarak uzanan Hevsel'in manzarası gerçekten etkileyici.
Rehberin Notu
Ne Zaman Gidilmeli?
Diyarbakır, karasal iklimin sert yüzünü özellikle yazın gösterir. Temmuz ve Ağustos aylarında sıcaklık zaman zaman 42–43 dereceye kadar çıkabiliyor; bu dönemde açık havada uzun süre kalmak oldukça yorucu. Sur yürüyüşü için en konforlu dönem Nisan–Mayıs ve Eylül–Ekim arası. Hevsel Bahçeleri'ni en yeşil haliyle görmek istiyorsanız ilkbahar ayları ideal; bahçeler bu dönemde hem renkli hem de bol sulak oluyor. Kış aylarında ziyaret mümkün olmakla birlikte yağış ve soğuk, sur yürüyüşünü zorlaştırabilir.
Nasıl Gidilir?
Diyarbakır'a ulaşmanın en pratik yolu uçak. Havalimanı şehir merkezine yaklaşık 5 km uzaklıkta olduğundan taksiyle 10–15 dakikada Sur ilçesine ulaşabilirsiniz. İstanbul, Ankara ve İzmir'den düzenli direkt seferler var. Karayoluyla gelenler için şehir, Güneydoğu Anadolu'nun ana karayolu ağlarına bağlı; Gaziantep'ten yaklaşık 3,5 saat, Şanlıurfa'dan ise 1,5 saatlik bir yolculuk söz konusu.
Şehir içinde Dağ Kapı'ya minibüs ve dolmuşlarla ulaşabilirsiniz. Hevsel Bahçeleri'ne inen yolun oldukça bozuk olduğunu ziyaretçiler sıklıkla dile getiriyor; aracınız varsa yüksek zemin klirensli bir araç tercih edin ya da bahçeleri surlardan seyretmeyi düşünün.
Fotoğraf Noktaları
Diyarbakır'da fotoğraf için en verimli konum tartışmasız surların üzeri. Siyah bazalt taşların dokusunu ve kalenin silüetini gün batımında yakalamak istiyorsanız Mardin Kapı çevresini deneyin; ışık bu saatlerde surlara çok iyi vuruyor. Hevsel Bahçeleri'ni çerçevelemek için surların güney bölümüne çıkmanız yeterli; aşağıda uzanan yeşil alan ile nehir vadisinin birleştiği o geniş perspektif, tek kareye sığmayacak kadar geniş. Çevredeki kafelerin cam teraslarından da bahçelerin panoramik görüntüsünü rahatça fotoğraflayabilirsiniz.
Ne Yenir?
Diyarbakır mutfağı, Türkiye'nin en özgün bölgesel mutfaklarından biri. Sur ilçesinde ve kale çevresinde ciğer kebabı, içli köfte ve kaburga dolması sunan pek çok lokanta var. Diyarbakır'a özgü karpuz da ayrı bir deneyim; özellikle yaz aylarında şehrin her köşesinde satılan bu karpuzlar yörenin simgesi haline gelmiş durumda. Kahvaltı için bölgeye özgü peynirler ve otlu yiyeceklerle hazırlanan sofraları mutlaka deneyin. Kale çevresindeki kafelerde Dicle manzarasına karşı çay ya da kahve içmek de ziyaretin ayrılmaz bir parçası.
Kaç Gün Ayırmalı?
Yalnızca Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri için yarım gün yeterli. Ulu Cami, Dört Ayaklı Minare, Surp Giragos Ermeni Kilisesi ve tarihi hanlar gibi şehrin geri kalanını da görmek istiyorsanız en az 1 tam gün, tercihen 2 gün planlamanız önerilen. Şanlıurfa veya Mardin ile birleştirilen bir güneydoğu rotasında Diyarbakır'a 1–2 gece konaklama biçilmesi yerinde olur.
Rota Önerisi
Güneydoğu Anadolu'yu gezmek isteyenler için klasik bir rota şöyle kurulabilir: Gaziantep → Şanlıurfa → Diyarbakır → Mardin. Bu güzergah hem arkeolojik hem de kültürel açıdan son derece zengin. Diyarbakır'da önce Dağ Kapı'dan girerek surlar üzerinde yürüyüş yapın, ardından Hevsel Bahçeleri'ni surlardan seyredin. Öğleden sonra Sur ilçesinin tarihi sokaklarında dolaşarak kilise ve camilerini ziyaret edebilirsiniz. Ertesi gün Mardin'e geçmeden önce şehrin çarşısında alışveriş için zaman ayırın.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Hevsel Bahçeleri'ne inen yol, ziyaretçilerin büyük çoğunluğunun şikayet ettiği bir konu. Navigasyon sizi doğrudan bahçelere yönlendiriyorsa yolu önceden araştırın; tarla yollarına saplanmamak için yerel halktan bilgi almak en güvenli yöntem. Araçla gitmeyi düşünüyorsanız yüksek zemin klirensli bir araç tercih edin ya da bahçeleri surlardan veya çevredeki seyir noktalarından izlemeyi değerlendirin. Sur ilçesinin bazı bölgeleri yakın dönemde yeniden yapılanma sürecinden geçti; geziniz sırasında kapalı ya da erişilemeyen alanlarla karşılaşabilirsiniz.
Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Videoları
Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri videoları sayfa hızını korumak için siz bu bölümü açtığınızda yüklenir.
Videoları göster
Sık Sorulan Sorular
Son güncelleme:
