Deliller Hanı

Diyarbakır'ı ziyaret etmek için en uygun dönemler Nisan-Mayıs ve Eylül-Ekim aylarıdır. Bu dönemlerde hava ılıman seyreder, tarihi sokaklar ve hanın avlusu rahatça gezilebilir. Yaz aylarında şehir 40 dereceyi aşan sıcaklıklara ulaşabiliyor; Temmuz-Ağustos'ta ziyaret planlayanların sabahın erken saatlerini tercih etmesi ve bol su taşıması şart. Kış aylarında ise soğuk ve zaman zaman yağışlı hava beklenir; buna karşın şehir turistik açıdan oldukça sakin olur.

Deliller Hanı, Diyarbakır'ın tarihi Sur ilçesinde Mardin Kapısı'nın hemen yanında yer alıyor. Şehir merkezinden dolmuş ya da taksiyle Mardin Kapısı'na ulaştıktan sonra hanı bulmak çok kolay. Diyarbakır Havalimanı'ndan şehir merkezine taksi veya havalimanı servisiyle yaklaşık 20-25 dakikada gelinebilir. Tarihi surlar boyunca yürüyüş yapanlar için han, güzergah üzerinde doğal bir durak noktasıdır. Şehir içi dolmuşlar Sur ilçesine düzenli sefer yapıyor.

Deliller Hanı, 1527-28 yıllarında Diyarbakır'ın ikinci Osmanlı beylerbeyi Deli Hüsrev Paşa tarafından yaptırılmıştır. Hüsrev Paşa Hanı olarak da anılan yapı, adını burada konaklayan hacı kafilelerine rehberlik eden kişilerden, yani delillerden almıştır. Yüzyıllar boyunca Diyarbakır'dan geçen hac kafileleri için kritik bir konaklama noktası işlevi gören han, aynı zamanda ticaret kervanlarına da kapılarını açmıştır.

Yapı, Diyarbakır'a özgü siyah bazalt taşı kullanılarak inşa edilmiş olup iki katlı plan şemasıyla dönemin han mimarisinin tipik bir örneğini oluşturuyor. Rivayete göre Osmanlı Padişahı IV. Murat, 1638 Bağdat Seferi sırasında bu handa konaklamıştır; söz konusu oda bugün ziyaretçilere gösteriliyor. Han, günümüzde otel olarak işletilmekte ve tarihi dokusunu büyük ölçüde korumaktadır.

Deliller Hanı, siyah bazalt taşından örülmüş cephesi ve tarihi avlusuyla fotoğraf tutkunları için oldukça verimli bir mekan. Sabahın erken saatlerinde ışık yumuşak olduğundan ve ziyaretçi yoğunluğu düşük olduğundan en iyi kareler bu saatlerde elde ediliyor. Avlunun içinden yukarıya bakarak çekilen açılar, Osmanlı mimarisinin katmanlarını güzel bir şekilde yansıtır. Mardin Kapısı ile hanı bir arada çerçevelemek isteyenler için dış cephe de güçlü bir kompozisyon sunuyor. Geniş açılı bir objektif, avlunun tamamını yakalamak için işe yarar.

Deliller Hanı'nın bulunduğu Sur ilçesi ve Mardin Kapısı çevresi, Diyarbakır mutfağının en otantik lezzetlerine ulaşabileceğiniz noktalardan biridir. Bölgede ciğer kebabı, kaburga dolması ve meftune gibi yöresel yemekler sunan küçük lokantalar var. Diyarbakır'ın meşhur karpuzu ve kavunu da yaz aylarında sokak satıcılarından kolayca bulunabiliyor. Tarihi çarşı alanlarındaki kahvehaneler ise yerel çay kültürünü yaşatmaya devam ediyor.

Deliller Hanı'nı ziyaret ederken Sur ilçesinin tarihi dokusunu da görmek için küçük bir yürüyüş rotası oluşturabilirsiniz. Mardin Kapısı'ndan başlayarak Deliller Hanı'nı gezdikten sonra surlar boyunca ilerleyip Dört Ayaklı Minare'ye ulaşabilirsiniz. Oradan Ulu Cami'ye yürüyerek devam edebilir, ardından tarihi çarşı alanlarını ve Hasanpaşa Hanı'nı ziyaret edebilirsiniz. Tüm bu güzergah yaklaşık yarım günlük bir yürüyüşe karşılık geliyor ve Diyarbakır'ın Osmanlı ile daha önceki dönemlere ait katmanlarını bir arada görme imkanı sunuyor.