Yusuf Ziya Paşa Külliyesi, Elazığ'ın Keban ilçesinde 1794-1798 yıllarında inşa edilen 18. yüzyıl külliyesidir; cami, kütüphane, çeşme ve türbeden oluşan yapı, kesme taş işçiliği ve 1798 kitabeleriyle Osmanlı taşra mimarisinin belirgin örneğidir.
Yusuf Ziya Paşa Külliyesi, Erzurum valiliği döneminde Yusuf Ziya Paşa tarafından 1794-1798 arasında yaptırılmış. Külliye bir avlu etrafında toplanıyor: cami, kütüphane, çeşme; biraz uzağında ise türbe ve hamam var. Medrese kısmı ise günümüze ulaşamamış.
Cami 20x21 metre ölçülerinde, kesme taştan inşa edilmiş kareye yakın bir yapı. Arazinin eğimi yüzünden kıble duvarı açıkta kalmış ve iki iri payanda ile desteklenmiş; bu yönde köşeler pahlanarak kitabeler yerleştirilmiş. Son cemaat yeri, eğim nedeniyle doğu tarafı kapalı, sütunlu ve beş gözlü. Ortadaki bölüm saçak hizasında yükseltilerek içten pandantifli, dıştan sekizgen kasnaklı bir kubbeyle örtülmüş. Avluya üç kapıdan giriliyor; kuzeydoğu ve kuzeybatı kapılarından merdivenle inilirken güneydeki kapıdan çıkılarak avluya ulaşılıyor. Kuzeydoğu kapısının alınlığı ve kuzeybatı kapısının kemeri üzerinde 1212 (1798) tarihini taşıyan kitabeler bulunuyor.
Yapı 1965-1966 yıllarında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilmiş, 2022 sonunda tamamlanan son restorasyonla yeniden ibadete açılmış. Kitabesindeki "Vakit çıkmadan namazınızı hemen kılınız" ifadesi, camiye girenlerin dikkatini çeken ayrıntılardan.
Rehberin Notu
Külliye Hakkında
Yusuf Ziya Paşa, Erzurum valisiyken 1794-1798 arasında bu külliyeyi yaptırmış. Sonradan sadrazamlığa kadar yükselen Yusuf Ziya Paşa, Keban eyalet merkezinde görev yapan valiler arasında en tanınanı olarak biliniyor. Külliye bir avlu etrafında toplanmış: cami, kütüphane, çeşme; biraz uzağında türbe ve hamam bulunuyor. Medrese kısmı bugüne ulaşamamış.
Mimari Detaylar
Cami kesme taştan, 20x21 metre ölçülerinde kareye yakın bir plana sahip. Arazinin eğimi nedeniyle kıble duvarı açıkta kalmış ve iki iri payanda ile desteklenmiş. Güney köşesinde küçük üçüncü bir payanda ve sivri kemerli bir çeşme var. Son cemaat yeri sütunlu, kemerli açıklıklı, beş gözlü; ortadaki bölüm sekizgen kasnaklı kubbeyle örtülmüş, diğer bölümler yelken tonoz taşıyor. Kuzeydoğu ve kuzeybatı kapılarındaki 1798 tarihli kitabeler fotoğraf için iyi ayrıntılar sunuyor.
Ne Zaman Gidilmeli
Cami sabah namazından yatsı namazına kadar ziyarete açık. Namaz vakitlerinde sessizlik gerekiyor, bu saatlerde ziyareti kısa tutmak daha uygun. Kalabalık öğrenci gruplarının önceden haber vermesi öneriliyor.
Nasıl Gidilir
Elazığ merkezden Keban'a karayoluyla gidiliyor. Keban ilçe merkezine ulaşınca külliye bir bayır üzerinde, merkeze yakın bir noktada karşılıyor sizi. Özel araçla gitmek en pratik yol; toplu taşıma seçenekleri için Elazığ otogarından Keban seferlerini sorabilirsiniz.
Ziyaret Süresi
Külliyeyi gezmek 30-45 dakika yeterli. Keban'a gelmişken çevredeki Keban Barajı ve göl manzarasını da rotanıza eklemek, günü daha dolu geçirmenizi sağlar.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Cami aktif ibadete açık bir yapı, bu yüzden namaz vakitlerinde ziyaret kısıtlı olabilir. Kitabede yer alan "vakit çıkmadan namazınızı hemen kılınız" ifadesi de bu hassasiyeti hatırlatıyor. Yapı 2022'de tamamlanan restorasyondan sonra ibadete açıldı, bu nedenle çevresinde hâlâ küçük çaplı düzenleme çalışmaları görülebilir.
Çevresinde Ne Görülür
Keban'a gelenler genelde Keban Barajı'nı ve göl kıyısındaki manzara noktalarını da rotaya ekliyor. Yusuf Ziya Paşa'nın vakfettiği Konak Hamamı da ilçede tarihi bir başka yapı olarak duruyor, vakti olanlar için ek bir durak olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Yusuf Ziya Paşa Külliyesi videoları sayfa hızını korumak için siz bu bölümü açtığınızda yüklenir.
Son güncelleme:
