Anzaf Kaleleri, Van'ın kuzeydoğusunda yer alan Urartu dönemi yapılarıdır; MÖ 9-7. yüzyıllara tarihlenen Aşağı ve Yukarı kale, tapınak, saray kalıntıları ve yazıtlı taş bloklarını içerir.
Van-Özalp karayolunun hemen yakınında, birbirinden 600-700 metre uzaklıkta konumlanan iki ayrı kaleden oluşan Anzaf Kaleleri, Urartu Krallığı'nın başkenti Tuşpa'nın (Van Kalesi) kuzeydoğusunda yer alır. Aşağı Anzaf Kalesi, Urmiye bölgesine uzanan askeri ve ticari yolu denetlemek amacıyla Urartu Kralı İşpuini (MÖ 850-810) tarafından yaptırılmıştır. Dikdörtgen planlı yapının etrafı kyklopik yöntemle, yani iri taş blokları birbirine harç kullanılmadan yerleştirilerek oluşturulmuş surlarla çevrilmiştir. Güney kesimi yol yapımı sırasında kısmen tahrip görmüş olsa da kaleye bu yönden merdivenlerle çıkılmaktadır.
Yukarı Anzaf Kalesi yüksek bir kayalık tepe üzerine kurulmuş olup Kral Menua döneminde (MÖ 810-786) inşa edilmiştir. Kazılar sonucunda burada Tanrı Haldi adına yapılmış bir Susi tapınağı, saray, depo odaları ve atölyeler gün yüzüne çıkarılmıştır. Tapınağa ait yazıtlı taş bloklar, aynı metni taşıyan dört ayrı örneğiyle özellikle dikkat çekiyor: "Tanrı Haldi'nin büyüklüğü sayesinde, İşpuini oğlu Minua, Efendi Tanrı Haldi için bu susi'yi yaptırdı" ibaresi, kalenin dinî ağırlığını açıkça ortaya koyuyor. Kalenin yaklaşık 150 metre güneyinde ise yaklaşık 3 kilometrekarelik bir alanı kaplayan aşağı şehrin temel kalıntıları yer alıyor; bu alan Urartu sivil yerleşim düzenini anlamak açısından büyük değer taşıyor. 1991'den bu yana Prof. Dr. Oktay Belli başkanlığında yürütülen kazılar, her iki kalede de önemli buluntular ortaya çıkarmayı sürdürüyor.
İlgili keşifler: Tarihi Yerler, Van tarihi yerler, Kırmızı Köprü.
Rehberin Notu
En İyi Ziyaret Zamanı
Van'ın kışları sert geçtiğinden ve kaleler açık arazide yer aldığından, Anzaf'ı ziyaret için Nisan-Haziran ile Eylül-Ekim ayları en uygun dönemlerdir. İlkbaharda çevre yeşillenir, hava ılımlı olur ve yürüyüş koşulları oldukça iyidir. Temmuz-Ağustos aylarında Van Gölü havzasında sıcaklık 35°C'yi aşabiliyor; kayalık alanda gölgelik neredeyse yok, bu yüzden sabahın erken saatlerini tercih etmek mantıklı olur. Kış aylarında kar ve buzlanma nedeniyle Yukarı Kale'ye tırmanış tehlikeli hale gelebilir.
Nasıl Gidilir?
Aşağı ve Yukarı Anzaf Kaleleri, Van şehir merkezinden Van-Özalp (Van-İran) karayolunu izleyerek yaklaşık 10-13 km kuzeydoğuya gidildiğinde ulaşılan Dereüstü (Anzaf) Köyü yakınında bulunuyor. Aşağı Kale, karayolunun hemen kuzeyinde görünür konumdadır. Yukarı Kale ise Aşağı Kale'nin 600-700 metre güneyindeki kayalık tepede yer alıyor.
Bölgeye toplu taşıma bağlantısı son derece sınırlıdır. Van merkezden özel araç veya kiralık araç en pratik çözümdür. Van'daki tur operatörleri zaman zaman Urartu kalelerini kapsayan günübirlik turlar düzenliyor; bu seçenek hem ulaşım hem de rehberlik açısından işinizi kolaylaştırabilir.
Rota Önerisi: Van Urartu Turu
Anzaf Kaleleri, Van'daki diğer Urartu mirası noktalarıyla birleştirilerek tam bir Urartu turu oluşturulabilir. Van Kalesi ve Tuşpa ile başlayın; ardından kuzeydoğuya doğru ilerleyerek Anzaf Kaleleri'ni ziyaret edin. Aşağı Kale'den başlayıp Yukarı Kale'ye tırmanarak tapınak ve saray kalıntılarını inceleyin. Öğleden sonra Van Gölü kıyısına dönerek Çarpanak Adası ya da Akdamar Kilisesi gibi noktaları güzergâhınıza ekleyebilirsiniz. Bu şekilde Van'ın hem Urartu hem de Orta Çağ mirasını tek günde görmek mümkün olur.
Ne Kadar Vakit Ayırmalı?
Yalnızca Anzaf Kaleleri için 1,5 ile 2,5 saat yeterlidir. Aşağı Kale görece düz bir arazide olduğundan 30-45 dakikada gezilebilir. Yukarı Kale'ye tırmanış ve kalıntıların incelenmesi ek 45-60 dakika alır. Arkeolojiye özel ilgi duyanlar ya da yazıtları ayrıntılı incelemek isteyenler için bu süre uzayabilir. Kaleyi Van şehir merkezinden yapılacak günübirlik bir gezi kapsamında değerlendirmek en mantıklı yaklaşımdır.
Fotoğraf Noktaları
Yukarı Anzaf Kalesi'nin kayalık tepesi, Van ovasına ve uzakta görünen Van Gölü'ne doğru açılan geniş bir panorama sunuyor. Öğleden önce, güneş doğudan geldiğinde sur duvarlarındaki iri kalker blokları belirgin gölgeler oluşturuyor; doku fotoğrafçılığı için bu saatler idealdir. Aşağı Kale'nin kyklopik duvar örgüsü ise yakın çekim detay fotoğrafları için ilgi çekici bir konu. İlkbahar aylarında çevredeki yeşillik, kale kalıntılarıyla güzel bir kontrast yaratıyor.
Ziyaret Öncesi Dikkat Edilmesi Gerekenler
Kaleler açık alanda yer aldığından yanınıza yeterli su ve güneş koruyucu almanızı öneririz; yaz aylarında gölgelik alan neredeyse yok. Yukarı Kale'ye tırmanış engebeli ve kayalık bir zeminde gerçekleştiğinden sağlam tabanlı yürüyüş ayakkabısı zorunludur. Bölgede herhangi bir tesis, kafe veya tuvalet bulunmuyor; ihtiyaçlarınızı Van şehir merkezinde karşılayarak yola çıkın. Kazı alanlarına zarar vermemek için belirlenen güzergâhların dışına çıkmamaya özen gösterin.
Yakın Çevrede Ne Yenir?
Anzaf Kaleleri'nin hemen çevresinde yeme-içme imkânı bulunmuyor. Ziyaret öncesinde veya sonrasında Van şehir merkezine dönmeniz gerekecek. Van, Türkiye'nin en köklü kahvaltı kültürlerinden birine ev sahipliği yapıyor; otlu peynir, bal, kaymak ve çeşitli mezelerden oluşan Van kahvaltısı mutlaka denenmeli. Şehir merkezindeki lokantalarda ise keledoş (Van'a özgü bir et yemeği) ve taze göl balığı başlıca tercihler arasında yer alıyor.
Aşağı ve Yukarı Anzaf Kaleleri Videoları
Aşağı ve Yukarı Anzaf Kaleleri videoları sayfa hızını korumak için siz bu bölümü açtığınızda yüklenir.
Videoları göster
Sık Sorulan Sorular
Güncellendi:
