Fırfırlı Cami (On İki Havari Kilisesi / Aziz Havariler Kilisesi)
Şanlıurfa'nın Eyyübiye ilçesinde, Vali Fuat Caddesi üzerinde duran Fırfırlı Cami; 12. yüzyılda On İki Havari Kilisesi adıyla yapılmış, Şanlıurfa'nın ilk Ermeni Protestan Kilisesi olarak da işlev görmüş, sonradan camiye çevrilmiş kesme taş bir yapıdır. Üç nefli bazilika planı ve taş işçiliğiyle şehrin en ilgi çekici tarihi yapıları arasında yer alıyor.
Gitmeden Önce Bil
Bilet:
Ücretsiz (cami olarak aktif kullanımdadır; namaz vakitlerinde ziyaretçi girişi kısıtlanabilir)
Ziyaretiniz öncesinde bilmeniz gereken detaylar.
Süre:
Rahat gezmek için 30–45 dakika ayır.
Ziyaretiniz öncesinde bilmeniz gereken detaylar.
En iyi zaman:
İlkbahar (Nisan–Mayıs) ve sonbahar (Eylül–Ekim) ayları hem hava koşulları hem de şehir turu açısından en uygun dönemdir. Sabah erken saatler, yapıyı daha sakin bir atmosferde ziyaret etmek için idealdir.
Ziyaretiniz öncesinde bilmeniz gereken detaylar.
Şanlıurfa kent merkezinde Vali Fuat Caddesi üzerinde yükselen Fırfırlı Cami, aslında On İki Havari Kilisesi ya da Aziz Havariler Kilisesi adıyla bilinen köklü bir dini yapıdır. 12. yüzyılda kilise olarak inşa edilen yapı, Şanlıurfa'nın ilk Ermeni Protestan Kilisesi unvanını da taşıyor. Osmanlı döneminde çevresinde rüzgar gülü benzeri dönen unsurlar bulunduğu için halk arasında önce Fırfırlı Kilise, camiye dönüştürülmesinin ardından ise Fırfırlı Cami adıyla anılmaya başlandı.
Yapı, kesme taştan üç nefli bazilika planında örülmüştür. Taş işçiliği, dönemin mimari anlayışını yansıtan ince ayrıntılarıyla hâlâ dikkat çekiyor. Şanlıurfa'nın katmanlı tarihini gözler önüne seren bu yapı; kiliseden camiye uzanan dönüşüm serüveniyle hem mimari hem de kültürel tarih açısından ciddi bir belge niteliği taşıyor. Şehrin tarihi dokusunu yakından görmek isteyenler için mutlaka uğranması gereken bir durak.
En İyi Ziyaret Zamanı
Şanlıurfa, yazları oldukça sıcak geçen bir iklime sahiptir; Temmuz-Ağustos aylarında sıcaklıklar 40°C'yi rahatlıkla aşabilir. Fırfırlı Cami'yi ve çevresindeki tarihi yapıları gezmek için Nisan, Mayıs, Eylül ve Ekim ayları çok daha konforludur. Sabahın erken saatlerinde ya da öğleden sonra geç vakitlerde gitmek, hem sıcaktan korunmanızı sağlar hem de yapıyı daha az kalabalıkta görmenize olanak tanır. Cuma namazı saatlerinde iç mekana girişin kısıtlanabileceğini de göz önünde bulundurun.
Nasıl Gidilir?
Fırfırlı Cami, Şanlıurfa'nın Eyyübiye ilçesinde Vali Fuat Caddesi üzerinde yer alıyor. Şehir merkezine yakın olduğundan ulaşım oldukça kolaydır. Balıklıgöl'den yürüyerek yaklaşık 10-15 dakikada varabilirsiniz. Şanlıurfa Havalimanı'ndan şehir merkezine taksi ya da havalimanı servisiyle geldikten sonra tarihi merkezi yürüyerek gezebilirsiniz. Şehir içi minibüsler de Vali Fuat Caddesi güzergahında düzenli sefer yapıyor.
Rota Önerisi: Tarihi Merkez Yürüyüşü
Fırfırlı Cami, Şanlıurfa'nın tarihi merkezinde diğer önemli noktalarla iç içe geçtiğinden tek başına bir durak olarak değil, bütünlüklü bir yürüyüş rotasının parçası olarak planlamak çok daha verimli olur. Balıklıgöl ve Halil-ür Rahman Camii'nden başlayarak Ulu Cami'ye, oradan Fırfırlı Cami'ye, ardından Şanlıurfa Kalesi'ne uzanan bir güzergah hem tarihi hem de mimari açıdan son derece dolu bir gün geçirmenizi sağlar. Kapalı Çarşı ve Gümrük Hanı da bu rotaya kolaylıkla eklenebilir.
Fotoğraf Noktaları
Yapının kesme taş cephesi ve özgün taş işçiliği, gün içinde farklı ışık koşullarında birbirinden güzel kareler sunuyor. Sabah erken saatlerde doğu cephesine vuran yumuşak ışık, taşın dokusunu ve işçiliğini en iyi biçimde ortaya çıkarıyor. Yapının önünden çekilen geniş açılı fotoğraflar, bazilika planının dışarıdan nasıl göründüğünü net biçimde yansıtıyor. Çevredeki tarihi sokaklar ve geleneksel taş yapılarla birlikte kurduğunuz kompozisyonlar da oldukça etkileyici sonuçlar verebilir.
Çevrede Ne Yenir?
Fırfırlı Cami'nin yakın çevresinde Şanlıurfa mutfağının en özgün örneklerini sunan pek çok mekan var. Çiğ köfte, lahmacun, katmer, beyran çorbası ve ciğer kebabı şehrin vazgeçilmez lezzetleri arasında geliyor. Kapalı Çarşı çevresindeki küçük esnaf lokantaları ve tarihi hanlardaki kahvehaneler, hem ekonomik hem de otantik seçenekler sunuyor. Şanlıurfa'ya özgü şıllık tatlısı ve fıstıklı baklava da mutlaka tatmanız gereken lezzetler arasında.
Ziyaret Öncesi Dikkat Edilmesi Gerekenler
Fırfırlı Cami, aktif olarak ibadet edilen bir camidir. Ziyaret sırasında uygun kıyafet giyilmesi bekleniyor; kadın ziyaretçilerin başlarını örtmeleri ve omuzlarını kapatmaları gerekiyor. Ayakkabılar girişte çıkarılmalıdır. Namaz vakitlerinde, özellikle Cuma namazında, iç mekana giriş mümkün olmayabilir. Yapı içinde saygılı ve sessiz bir tutum sergilemek, hem ibadet edenlere hem de yapının tarihi dokusuna gösterilecek en temel saygı işaretidir.
Ziyaretçi Deneyimleri
Fırfırlı Camii, Şanlıurfa'ya gelen ziyaretçilerin büyük çoğunluğunun şehrin en etkileyici yapılarından biri olarak nitelendirdiği, katmanlı bir tarihe sahip bir mekan. Aslen On İki Havari Kilisesi olarak inşa edilen, sonraki yüzyıllarda cezaevi ve ambar olarak da kullanılan yapı, 1956'da camiye dönüştürülmüş. Ziyaretçiler, kesme taş işçiliğini, dış cephedeki süslemeleri, yarım sütunları ve çan kulesini özellikle dikkat çekici buluyor. İç mekanda hem kilisenin hem de caminin mimari izlerini bir arada görmek mümkün; bazı duvarlarda hapishane döneminden kaldığı düşünülen çentikler hala duruyor.
Camide görevli personelin ziyaretçilere karşı sıcak ve yardımsever bir tutum sergilediği birden fazla yorumda öne çıkıyor; fotoğraf çekimine ve tuvalet kullanımına izin verildiği de belirtiliyor. Yapı, Balıklıgöl'e yürüme mesafesinde konumlanıyor; akşam saatlerinde dış aydınlatmasıyla da ayrı bir görünüm kazandığı aktarılıyor. Şehrin tarihi dokusunu merak edenler için yarım saatlik bir ziyaretin yeterli olabileceği ifade ediliyor.
- Ulaşım güçlüğü: Camiye giden sokak oldukça dar; yakınındaki restorana gelen araçların yol üzerine park etmesi nedeniyle zaman zaman erişim zorlaşabiliyor.
- Bilinirlik: Birden fazla ziyaretçi, yapının Urfa'daki önemi ve özgünlüğüne kıyasla yeterince tanınmadığını ve ziyaret edilmediğini vurguluyor.
Son 6 aydaki Google ziyaretçi yorumlarından özetlenmiştir.
Videolar
Konum ve Yakın Çevre
Vali Fuat Caddesi, Eyyübiye, Şanlıurfa, Türkiye
Sık Sorulan Sorular
- Fırfırlı Cami/ On İki Havari Kilisesi - Şanlıurfa — kulturportali.gov.tr
- On İki Havari Kilisesi (Fırfırlı Cami) - Şanlıurfa - 2026 — tripadvisor.com.tr
- Fırfırlı Camii — gezimanya.com
- On iki Havari Kilisesi — turkiyeturizmansiklopedisi.com
- Fırfırlı Cami (On İki Havari Kilisesi Aziz ... — dedeman.com
- Fırfırlı Cami — kureansiklopedi.com
- Fırfırlı Cami | ODÖO — okuldisiogrenme.eba.gov.tr
- İstanbul - Denpasar-Bali Uçak Bileti | Türk Hava Yolları — turkishairlines.com
Kutbeddin Camii
Şanlıurfa'nın Demokrasi Caddesi üzerinde duran Kutbeddin Camii, üç farklı kitabesiyle birden fazla dönemin izl…
Son güncelleme:
Yakındaki Yerler
Kutbeddin Camii
Şanlıurfa'nın Demokrasi Caddesi üzerinde duran Kutbeddin Camii, üç farklı kitabesiyle bird…
Haleplibahçe Mozaik Müzesi
Şanlıurfa'da 2015 yılında açılan Haleplibahçe Mozaik Müzesi, 6.000 m² kapalı alanı ve 82 m…
Selahaddin Eyyubi Camii / Aziz Johannes Prodromos Addai Kilisesi
Şanlıurfa'nın Vali Fuat Bey Caddesi üzerinde duran bu yapı, MS 457 yılında Piskopos Nona t…
Nebih Efendi Türbesi
Şanlıurfa'nın Eyyübiye ilçesinde, Bediüzzaman Mezarlığı'nın batı kesiminde yer alan Nebih …
Şanlıurfa Ulu Camii
Şanlıurfa'nın tarihi kent merkezinde, Camikebir Mahallesi'nde yer alan Ulu Camii, 12. yüzy…
Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi
74.000'i aşkın eseriyle Türkiye'nin 5. büyük müzesi olan Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi, 14 an…
Değerlendirmeler
Henüz değerlendirme yok
İlk değerlendirmeyi siz yapın!
Aynı Şehirdeki Diğer Yerler
Göbeklitepe Örenyeri
Şanlıurfa'nın yaklaşık 15-22 km kuzeydoğusunda, Örencik Köyü yakınlarında yer alan Göbekli…
Peygamber Camii (Circis Peygamber Camii)
Şanlıurfa'nın Kamberiye Mahallesi'nde, Müftülük binasının bitişiğinde duran Peygamber Cami…
Şeyh Dede Osman Avni Türbesi
Şanlıurfa'nın Eyyübiye ilçesinde, Mevlid-i Halil Camii'ne bitişik konumda yer alan Şeyh De…
Miskinler Mescidi
Şanlıurfa'nın Şıh Maksut Mahallesi'nde duran Miskinler Mescidi, şehrin tarihi dokusuna kar…