Şanlıurfa, Türkiye

Fırfırlı Cami (On İki Havari Kilisesi / Aziz Havariler Kilisesi)

ÖZET BİLGİ

Şanlıurfa'nın Eyyübiye ilçesinde, Vali Fuat Caddesi üzerinde duran Fırfırlı Cami; 12. yüzyılda On İki Havari Kilisesi adıyla yapılmış, Şanlıurfa'nın ilk Ermeni Protestan Kilisesi olarak da işlev görmüş, sonradan camiye çevrilmiş kesme taş bir yapıdır. Üç nefli bazilika planı ve taş işçiliğiyle şehrin en ilgi çekici tarihi yapıları arasında yer alıyor.

Fırfırlı Cami avlu merdivenleri ve cephe görünümü Fırfırlı Cami ana giriş kapısı ve minare Fırfırlı Cami taş işçilikli dış cephe detayı Fırfırlı Cami minare ve geometrik süslemeler Fırfırlı Cami sivri kemerli yan cephe

Şanlıurfa kent merkezinde Vali Fuat Caddesi üzerinde yükselen Fırfırlı Cami, aslında On İki Havari Kilisesi ya da Aziz Havariler Kilisesi adıyla bilinen köklü bir dini yapıdır. 12. yüzyılda kilise olarak inşa edilen yapı, Şanlıurfa'nın ilk Ermeni Protestan Kilisesi unvanını da taşıyor. Osmanlı döneminde çevresinde rüzgar gülü benzeri dönen unsurlar bulunduğu için halk arasında önce Fırfırlı Kilise, camiye dönüştürülmesinin ardından ise Fırfırlı Cami adıyla anılmaya başlandı.

Yapı, kesme taştan üç nefli bazilika planında örülmüştür. Taş işçiliği, dönemin mimari anlayışını yansıtan ince ayrıntılarıyla hâlâ dikkat çekiyor. Şanlıurfa'nın katmanlı tarihini gözler önüne seren bu yapı; kiliseden camiye uzanan dönüşüm serüveniyle hem mimari hem de kültürel tarih açısından ciddi bir belge niteliği taşıyor. Şehrin tarihi dokusunu yakından görmek isteyenler için mutlaka uğranması gereken bir durak.

En İyi Ziyaret Zamanı

Şanlıurfa, yazları oldukça sıcak geçen bir iklime sahiptir; Temmuz-Ağustos aylarında sıcaklıklar 40°C'yi rahatlıkla aşabilir. Fırfırlı Cami'yi ve çevresindeki tarihi yapıları gezmek için Nisan, Mayıs, Eylül ve Ekim ayları çok daha konforludur. Sabahın erken saatlerinde ya da öğleden sonra geç vakitlerde gitmek, hem sıcaktan korunmanızı sağlar hem de yapıyı daha az kalabalıkta görmenize olanak tanır. Cuma namazı saatlerinde iç mekana girişin kısıtlanabileceğini de göz önünde bulundurun.

Nasıl Gidilir?

Fırfırlı Cami, Şanlıurfa'nın Eyyübiye ilçesinde Vali Fuat Caddesi üzerinde yer alıyor. Şehir merkezine yakın olduğundan ulaşım oldukça kolaydır. Balıklıgöl'den yürüyerek yaklaşık 10-15 dakikada varabilirsiniz. Şanlıurfa Havalimanı'ndan şehir merkezine taksi ya da havalimanı servisiyle geldikten sonra tarihi merkezi yürüyerek gezebilirsiniz. Şehir içi minibüsler de Vali Fuat Caddesi güzergahında düzenli sefer yapıyor.

Rota Önerisi: Tarihi Merkez Yürüyüşü

Fırfırlı Cami, Şanlıurfa'nın tarihi merkezinde diğer önemli noktalarla iç içe geçtiğinden tek başına bir durak olarak değil, bütünlüklü bir yürüyüş rotasının parçası olarak planlamak çok daha verimli olur. Balıklıgöl ve Halil-ür Rahman Camii'nden başlayarak Ulu Cami'ye, oradan Fırfırlı Cami'ye, ardından Şanlıurfa Kalesi'ne uzanan bir güzergah hem tarihi hem de mimari açıdan son derece dolu bir gün geçirmenizi sağlar. Kapalı Çarşı ve Gümrük Hanı da bu rotaya kolaylıkla eklenebilir.

Fotoğraf Noktaları

Yapının kesme taş cephesi ve özgün taş işçiliği, gün içinde farklı ışık koşullarında birbirinden güzel kareler sunuyor. Sabah erken saatlerde doğu cephesine vuran yumuşak ışık, taşın dokusunu ve işçiliğini en iyi biçimde ortaya çıkarıyor. Yapının önünden çekilen geniş açılı fotoğraflar, bazilika planının dışarıdan nasıl göründüğünü net biçimde yansıtıyor. Çevredeki tarihi sokaklar ve geleneksel taş yapılarla birlikte kurduğunuz kompozisyonlar da oldukça etkileyici sonuçlar verebilir.

Çevrede Ne Yenir?

Fırfırlı Cami'nin yakın çevresinde Şanlıurfa mutfağının en özgün örneklerini sunan pek çok mekan var. Çiğ köfte, lahmacun, katmer, beyran çorbası ve ciğer kebabı şehrin vazgeçilmez lezzetleri arasında geliyor. Kapalı Çarşı çevresindeki küçük esnaf lokantaları ve tarihi hanlardaki kahvehaneler, hem ekonomik hem de otantik seçenekler sunuyor. Şanlıurfa'ya özgü şıllık tatlısı ve fıstıklı baklava da mutlaka tatmanız gereken lezzetler arasında.

Ziyaret Öncesi Dikkat Edilmesi Gerekenler

Fırfırlı Cami, aktif olarak ibadet edilen bir camidir. Ziyaret sırasında uygun kıyafet giyilmesi bekleniyor; kadın ziyaretçilerin başlarını örtmeleri ve omuzlarını kapatmaları gerekiyor. Ayakkabılar girişte çıkarılmalıdır. Namaz vakitlerinde, özellikle Cuma namazında, iç mekana giriş mümkün olmayabilir. Yapı içinde saygılı ve sessiz bir tutum sergilemek, hem ibadet edenlere hem de yapının tarihi dokusuna gösterilecek en temel saygı işaretidir.

Google yorum özeti

Ziyaretçi Deneyimleri

Fırfırlı Camii, Şanlıurfa'ya gelen ziyaretçilerin büyük çoğunluğunun şehrin en etkileyici yapılarından biri olarak nitelendirdiği, katmanlı bir tarihe sahip bir mekan. Aslen On İki Havari Kilisesi olarak inşa edilen, sonraki yüzyıllarda cezaevi ve ambar olarak da kullanılan yapı, 1956'da camiye dönüştürülmüş. Ziyaretçiler, kesme taş işçiliğini, dış cephedeki süslemeleri, yarım sütunları ve çan kulesini özellikle dikkat çekici buluyor. İç mekanda hem kilisenin hem de caminin mimari izlerini bir arada görmek mümkün; bazı duvarlarda hapishane döneminden kaldığı düşünülen çentikler hala duruyor.

Camide görevli personelin ziyaretçilere karşı sıcak ve yardımsever bir tutum sergilediği birden fazla yorumda öne çıkıyor; fotoğraf çekimine ve tuvalet kullanımına izin verildiği de belirtiliyor. Yapı, Balıklıgöl'e yürüme mesafesinde konumlanıyor; akşam saatlerinde dış aydınlatmasıyla da ayrı bir görünüm kazandığı aktarılıyor. Şehrin tarihi dokusunu merak edenler için yarım saatlik bir ziyaretin yeterli olabileceği ifade ediliyor.

  • Ulaşım güçlüğü: Camiye giden sokak oldukça dar; yakınındaki restorana gelen araçların yol üzerine park etmesi nedeniyle zaman zaman erişim zorlaşabiliyor.
  • Bilinirlik: Birden fazla ziyaretçi, yapının Urfa'daki önemi ve özgünlüğüne kıyasla yeterince tanınmadığını ve ziyaret edilmediğini vurguluyor.

Son 6 aydaki Google ziyaretçi yorumlarından özetlenmiştir.

Videolar

Konum ve Yakın Çevre

Bu mekan Yakın çevre gezilecek yerler Pinlere dokunup detayları açın

Vali Fuat Caddesi, Eyyübiye, Şanlıurfa, Türkiye

Sık Sorulan Sorular

Osmanlı döneminde yapının çevresinde rüzgar gülü benzeri dönen unsurlar bulunduğu için halk arasında önce 'Fırfırlı Kilise' adı takıldı. Camiye dönüştürüldükten sonra da bu isim 'Fırfırlı Cami' olarak yaşamaya devam etti.

Yapının temeli 12. yüzyılda On İki Havari Kilisesi adıyla atıldı. Sonraki dönemde Şanlıurfa'nın ilk Ermeni Protestan Kilisesi olarak da işlev gördü.

Yapı, kesme taştan inşa edilmiş olup üç nefli bazilika plan düzeninde tasarlanmıştır. Taş işçiliği, dönemin mimari anlayışını yansıtan ince ayrıntılarıyla öne çıkıyor.

Hayır, ziyaret ücretsizdir. Aktif bir cami olduğundan namaz vakitlerinde, özellikle Cuma namazında, iç mekana giriş geçici olarak kısıtlanabilir.

Evet. Fırfırlı Cami Şanlıurfa'nın tarihi merkezinde yer aldığından Balıklıgöl, Halil-ür Rahman Camii, Ulu Cami, Şanlıurfa Kalesi ve Kapalı Çarşı ile birlikte tek bir yürüyüş rotasında rahatlıkla gezilebilir.

Evet, aktif bir cami olduğundan iç mekana girerken uygun kıyafet gerekiyor. Kadın ziyaretçilerin başlarını örtmeleri ve omuzlarını kapatmaları bekleniyor. Ayakkabılar girişte çıkarılmalıdır.

Vali Fuat Caddesi üzerinde, şehir merkezine yakın bir konumda yer alıyor. Balıklıgöl'den yürüyerek yaklaşık 10-15 dakikada ulaşabilirsiniz. Şehir içi minibüsler de bu güzergahta düzenli sefer yapıyor.
Kaynaklar
Kutbeddin Camii
Sıradaki Durak

Kutbeddin Camii

Şanlıurfa'nın Demokrasi Caddesi üzerinde duran Kutbeddin Camii, üç farklı kitabesiyle birden fazla dönemin izl…

~0.3 km uzakta Keşfet

Son güncelleme:

Yakındaki Yerler

Kutbeddin Camii
~0.3 km
Şanlıurfa, Türkiye

Kutbeddin Camii

Şanlıurfa'nın Demokrasi Caddesi üzerinde duran Kutbeddin Camii, üç farklı kitabesiyle bird…

Haleplibahçe Mozaik Müzesi
~0.3 km
Şanlıurfa, Türkiye

Haleplibahçe Mozaik Müzesi

Şanlıurfa'da 2015 yılında açılan Haleplibahçe Mozaik Müzesi, 6.000 m² kapalı alanı ve 82 m…

Selahaddin Eyyubi Camii / Aziz Johannes Prodromos Addai Kilisesi
~0.4 km
Şanlıurfa, Türkiye

Selahaddin Eyyubi Camii / Aziz Johannes Prodromos Addai Kilisesi

Şanlıurfa'nın Vali Fuat Bey Caddesi üzerinde duran bu yapı, MS 457 yılında Piskopos Nona t…

Nebih Efendi Türbesi
~0.4 km
Şanlıurfa, Türkiye

Nebih Efendi Türbesi

Şanlıurfa'nın Eyyübiye ilçesinde, Bediüzzaman Mezarlığı'nın batı kesiminde yer alan Nebih …

Şanlıurfa Ulu Camii
~0.4 km
Şanlıurfa, Türkiye

Şanlıurfa Ulu Camii

Şanlıurfa'nın tarihi kent merkezinde, Camikebir Mahallesi'nde yer alan Ulu Camii, 12. yüzy…

Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi
~0.5 km
Şanlıurfa, Türkiye

Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi

74.000'i aşkın eseriyle Türkiye'nin 5. büyük müzesi olan Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi, 14 an…

Ziyaretçi deneyimleri

Değerlendirmeler

Deneyiminizi paylaşın

Bu mekanla ilgili izleniminiz diğer gezginlere yol gösterir.

Henüz değerlendirme yok

İlk değerlendirmeyi siz yapın!


Aynı Şehirdeki Diğer Yerler

Göbeklitepe Örenyeri
Ortalama 1,5 – 2,5 saat. Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi ile birleştirildiğinde tam g Tarihi Yerler
Şanlıurfa, Türkiye

Göbeklitepe Örenyeri

Şanlıurfa'nın yaklaşık 15-22 km kuzeydoğusunda, Örencik Köyü yakınlarında yer alan Göbekli…

6
Peygamber Camii (Circis Peygamber Camii)
15-30 dakika Tarihi Yerler
Şanlıurfa, Türkiye

Peygamber Camii (Circis Peygamber Camii)

Şanlıurfa'nın Kamberiye Mahallesi'nde, Müftülük binasının bitişiğinde duran Peygamber Cami…

1
Şeyh Dede Osman Avni Türbesi
30 dakika – 1 saat Tarihi Yerler
Şanlıurfa, Türkiye

Şeyh Dede Osman Avni Türbesi

Şanlıurfa'nın Eyyübiye ilçesinde, Mevlid-i Halil Camii'ne bitişik konumda yer alan Şeyh De…

3
Miskinler Mescidi
15–30 dakika Tarihi Yerler
Şanlıurfa, Türkiye

Miskinler Mescidi

Şanlıurfa'nın Şıh Maksut Mahallesi'nde duran Miskinler Mescidi, şehrin tarihi dokusuna kar…