Kaledoruğu Höyüğü

Höyük, binlerce yıl boyunca farklı uygarlıkların üst üste kurduğu yerleşimlerin bıraktığı toprak yığınıdır. Kaledoruğu Höyüğü de tam olarak bu tanıma uyar: Kavak ilçe merkezinde, çevresindeki düzlüğe hâkim bir noktada yükselen bu tepe, Hitit döneminden başlayarak Roma, Bizans ve Türk dönemlerine kadar kesintisiz iskân görmüştür. Yaklaşık 25 metre yüksekliği ve 350 x 250 metrelik oval tabanıyla Karadeniz havzasının en büyük höyüklerinden biri sayılır. Samsun bölgesinde yürütülen yüzey araştırmalarında kayıt altına alınan höyük, arkeoloji literatüründe de yer bulur.

Höyüğün en dikkat çekici özelliği, üst üste birikmiş uygarlık izleridir. Araştırmacılar, Hitit dönemine ait kültür katlarının varlığına işaret eder; bu da höyüğün en az MÖ 2. binyıla uzandığını gösterir. Üst katmanlarda ise Roma ve Bizans dönemlerine ait bulgular ile Türk dönemine ait izler tespit edilmiştir. Kuzeybatı tarafta yükselen arazi üzerindeki konumu, her dönemde savunma ve gözetleme açısından stratejik bir değer taşıdığına işaret eder. Güney ve diğer yamaçlarda farklı dönemlere ait seramik parçaları ve yapı kalıntılarına rastlandığı bilinmektedir.

Höyüğü ziyaret etmek için en uygun dönem Nisan-Haziran ile Eylül-Ekim aylarıdır. Bu dönemlerde Karadeniz iklimine özgü ılık hava, yamaçlarda yürümeyi kolaylaştırır ve çevre manzarası daha net görülür. Yaz ortasında sıcaklık artsa da Kavak'ın iç kesimlerdeki konumu nedeniyle kıyıya kıyasla daha serin kalır. Kış aylarında yamaçlar kaygan olabileceğinden dikkatli olmak gerekir.

Kaledoruğu Höyüğü'ne ulaşmak için Samsun il merkezinden Samsun-Ankara kara yolunu takip ederek yaklaşık 40 kilometre güneye gitmek yeterlidir. Kavak ilçe merkezine ulaştıktan sonra Yenicami Mahallesi'nde höyüğe yönlendirilirsiniz. Özel araçla gelmek en pratik seçenektir. Samsun şehir merkezinden Kavak'a düzenli minibüs ve otobüs seferleri de mevcuttur; ilçe merkezine indikten sonra höyüğe yürüyerek ya da taksiyle ulaşabilirsiniz.

Höyüğün tepesi, Kavak ovasına ve çevre köylere açılan geniş bir panorama sunar. Özellikle sabah ve öğleden sonra geç saatlerde ışığın açısı,ovanın derinliğini ve höyüğün dik yamaçlarını belirgin biçimde ortaya çıkarır. Geniş açılı objektiflerle hem höyüğün bütününü hem de arka plandaki Karadeniz iç kesimlerini aynı kareye sığdırmak mümkündür. Drone kullanımı söz konusuysa ilgili mevzuatı önceden kontrol etmenizi öneririz.

Höyüğün yamaçları diktir ve bazı bölümlerde zemin kaygan olabilir; bu nedenle sağlam tabanlı yürüyüş ayakkabısı tercih edin. Höyük üzerinde herhangi bir kazı ya da araştırma yürütülüyorsa belirlenen alanlara girmemeye özen gösterin; arkeolojik alanlar 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında korunmaktadır. Höyükten herhangi bir nesne almak ya da yüzeyi bozmak yasal olarak yasaktır. Yanınıza yeterli su ve hafif atıştırmalık almanız önerilir; çevrede yiyecek-içecek noktası bulunmayabilir.

Kavak ilçe merkezinde yerel lokantalar ve kahvaltı salonları bulunur. İlçe, özellikle fındık üretimiyle tanınır; yerel pazarlarda taze ya da işlenmiş fındık ürünleri bulmak mümkündür. Höyük ziyaretinin ardından ilçe merkezindeki küçük esnaf lokantalarında Karadeniz mutfağının sade ama doyurucu yemeklerini deneyebilirsiniz.

Kaledoruğu Höyüğü, tek başına yarım günlük bir gezi programına sığar. Höyüğü gezip fotoğraf çekmek ve çevreyi gezmek için 1-2 saat yeterlidir. Samsun'dan günübirlik bir Kavak gezisi planlayanlar, höyüğü ilçenin diğer tarihi ve doğal noktalarıyla birleştirebilir. Samsun merkezden sabah yola çıkıldığında öğleden önce höyük ziyareti tamamlanabilir, öğleden sonra ise Samsun'daki müze ve sahil alanlarına geçilebilir.