Ordu Gezi Rehberi
Karadeniz'in fındık kokan kıyısında, yaylalar ve denizin iç içe geçtiği Ordu; doğasıyla, tarihiyle ve sofralarıyla sizi kendine çeker.
Ordu'ya Ne Zaman Gidilir?
Ordu'yu ziyaret etmek için en ideal dönem Mayıs sonu ile Eylül başı arasıdır. Bu aylarda hava ılıman, deniz yüzmeye elverişli ve yaylalar en canlı yeşilini almış olur. Temmuz ayında düzenlenen Perşembe Yaylası Festivali, şehre ayrı bir renk katar; yerel müzik, el sanatları ve yöresel lezzetler bir arada sunulur.
Kış aylarını tercih edenler için Ordu sürpriz bir seçenek sunar. Çambaşı Kayak Merkezi, Ocak ayında düzenlenen Kar Festivali ile birlikte aktif bir kış tatili arayanları karşılar. Kar yağışlı günlerde yaylaların ve ormanların aldığı görünüm ise fotoğraf tutkunlarını adeta büyüler.
İlkbahar ve sonbahar, kalabalıktan kaçmak isteyenler için altın dönemdir. Fındık hasadının yaşandığı Ağustos-Eylül döneminde kırsal kesimde yerel yaşamı gözlemlemek, Ordu'yu bambaşka bir gözle görmenizi sağlar. Yağışlı geçebilen kış ortasında ise kapalı mekânlar ve müzeler ön plana çıkar.
Ordu'ya Nasıl Gidilir?
Uçakla: Ordu-Giresun Havalimanı, şehir merkezine yaklaşık 20 kilometre uzaklıktadır. Pegasus Hava Yolları başta olmak üzere çeşitli havayolu şirketleri İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı'ndan Ordu'ya direkt sefer düzenlemektedir. Diğer büyük şehirlerden aktarmalı uçuşlarla da ulaşmak mümkündür.
Otobüsle: Türkiye'nin dört bir yanından Ordu'ya düzenli otobüs seferleri bulunur. İstanbul'dan yolculuk süresi yaklaşık 10-12 saat, Ankara'dan ise 7-8 saat civarındadır. Metro Turizm, Kamil Koç gibi firmalar bu güzergahta sık sefer yapar. Güncel bilet fiyatları ve sefer saatleri için ilgili firma sitelerini incelemenizi öneririz.
Araçla: Karadeniz Sahil Yolu, Ordu'yu hem batıdaki hem de doğudaki şehirlere rahatça bağlar. Samsun'dan yaklaşık 2 saat, Trabzon'dan ise 2,5 saat sürüş mesafesindedir. Sahil yolu boyunca uzanan manzara, yolculuğu başlı başına keyifli bir deneyime dönüştürür.
Ordu'da Şehir İçi Ulaşım
Ordu şehir merkezinde dolaşmak oldukça kolaydır. Belediye otobüsleri ve minibüsler, başlıca semtleri ve sahil şeridini birbirine bağlar. Güzelyalı, Perşembe ve diğer ilçelere ulaşmak için de düzenli minibüs seferleri mevcuttur.
Boztepe'ye çıkmak için en keyifli seçenek Ordu Teleferik'tir. Şehir merkezinden Boztepe'ye birkaç dakikada ulaştıran teleferik, hem pratik bir ulaşım aracı hem de başlı başına bir deneyimdir; kuşbakışı şehir ve deniz manzarası eşliğinde yükselmek unutulmaz bir his verir.
Uzak doğa noktalarına, yaylalara ve Ulugöl gibi alanlara ulaşmak için araç kiralamak ya da yerel tur şirketlerinin günübirlik gezilerine katılmak en pratik çözümdür. Taksi ve uygulama tabanlı araç hizmetleri de şehir içinde rahatlıkla kullanılabilir.
Ordu'da Gezilecek Yerler
Boztepe: Ordu'nun simgesi haline gelmiş bu tepe, şehrin ve Karadeniz'in nefes kesen panoramasını sunar. Teleferikle ya da araçla çıkılabilen Boztepe'de çay bahçeleri ve piknik alanları da bulunur; gün batımında burada olmak ayrı bir ayrıcalıktır.
Ulugöl Tabiat Parkı: Kabadüz ilçesine bağlı bu göl, yemyeşil ormanlarla çevrili sakin atmosferiyle ziyaretçileri büyüler. Göl çevresindeki yürüyüş parkurları ve piknik alanları, doğa yürüyüşü sevenler için idealdir.
Perşembe Yaylası: Denizden yaklaşık 1.000 metre yüksekte yer alan bu yayla, yazın serin havası ve geniş yeşil alanlarıyla şehir yorgunluğunu üstünüzden atar. Temmuz ayındaki festivalle birlikte özellikle canlı bir atmosfer kazanır.
Yason Burnu ve Kilisesi: Karadeniz'e uzanan bu dramatik burun, üzerindeki tarihi Rum kilisesiyle birlikte Ordu'nun en fotoğraflanan noktalarından biridir. Denizin üç taraftan sardığı bu köşede zaman sanki durur.
Paşaoğlu Konağı ve Etnografya Müzesi: 19. yüzyıldan kalma bu ahşap konak, Ordu'nun Rum dönemine ait mimari mirasının en güzel örneklerinden biridir. İçindeki etnografya müzesi, yörenin geleneksel yaşamını belgeleyen nesnelerle doludur.
Taşbaşı Kilisesi: Şehir merkezine yakın konumuyla kolayca ziyaret edilebilen bu tarihi yapı, Ordu'nun çok katmanlı tarihini gözler önüne serer. Restore edilmiş hâliyle kültürel etkinliklere de ev sahipliği yapar.
Karaoluk (Çiseli) Şelalesi ve Hoynat Adası da doğa ve sessizlik arayanlar için mutlaka listeye alınması gereken noktalardır.
Ordu'da Ne Yenir?
Ordu mutfağı, Karadeniz'in bereketli topraklarını ve zengin denizini sofrada bir araya getirir. Hamsi, bölgenin vazgeçilmez balığıdır; tava, buğulama ya da pilavla sunulan hamsiyi Ordu'da tatmadan dönmek olmaz. Mevsiminde taze hamsi bulmak için yerel balık lokantalarını tercih edin.
Mısır ekmeği ve kuymak (mısır unu ve peynirle hazırlanan geleneksel kahvaltılık), Karadeniz sofralarının olmazsa olmazlarıdır. Sabah kahvaltısında tereyağıyla servis edilen kuymak, günün en güzel başlangıcı olabilir.
Fındık, Ordu'nun hem ekonomisinin hem de mutfağının merkezindedir. Fındıklı tatlılar, fındıklı ekmek ve yöreye özgü fındık ürünleri hediyelik olarak da son derece popülerdir. Çarşıda satılan taze kavurulmuş fındık ise adeta bölgenin imzasıdır.
Bunların yanı sıra lahana sarması, karalahana çorbası ve mıhlama gibi yöresel yemekler de Ordu sofralarında sıkça yer alır. Şehir merkezindeki yerel lokantalarda bu lezzetlerin tamamını uygun fiyatlarla deneyimleyebilirsiniz.
Ordu'da Nerede Kalınır?
Ordu'da konaklama seçenekleri oldukça geniş bir yelpazede yer alır. Şehir merkezi ve sahil şeridi, oteller açısından en yoğun bölgedir. Deniz manzaralı odalar sunan butik oteller ve apart daireler, özellikle yaz sezonunda erken rezervasyon gerektirir.
Boztepe çevresinde ve sahil boyunca konumlanan oteller, hem manzara hem de merkeze yakınlık açısından avantajlıdır. Daha sakin bir tatil arayanlar için Perşembe Yaylası ve çevre köylerdeki pansiyon ve bungalov seçenekleri, doğanın içinde geceleme imkânı sunar.
Kış tatili planlayanlar için Çambaşı bölgesinde kayak merkezine yakın konaklama tesisleri bulunur. Bütçe dostu seçenekler arayanlar ise şehir merkezindeki pansiyonlara ve misafirhanelere yönelebilir. Yaz aylarında ve festival dönemlerinde talebin arttığını göz önünde bulundurarak önceden rezervasyon yaptırmanızı öneririz.
Ordu'nun Kültürü ve Tarihi
Ordu, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış köklü bir şehirdir. Antik çağda Kotyora adıyla bilinen yerleşim, Pontus Krallığı döneminden Osmanlı'ya uzanan geniş bir tarihsel süreç geçirmiştir. Bu çok katmanlı geçmiş, şehrin mimari dokusuna ve kültürel belleğine derinden işlemiştir.
Rum topluluklarından kalma kiliseler, konaklar ve mezarlıklar, Ordu'nun Anadolu mozaiğindeki yerini somutlaştırır. Paşaoğlu Konağı ve Taşbaşı Kilisesi bu mirasın en görünür temsilcileridir. Etnografya müzelerinde sergilenen dokuma, el sanatları ve gündelik yaşam nesneleri ise geçmişi bugüne taşır.
Yöre halkının fındık etrafında şekillenen yaşam biçimi, Ordu kültürünün ayrılmaz bir parçasıdır. Hasat mevsiminde tüm köyler seferber olur; bu dönemde kırsal alanlarda yerel yaşamı gözlemlemek, şehrin ruhunu anlamak için eşsiz bir fırsat sunar.
Ordu'da Alışveriş
Ordu'dan eve götürebileceğiniz en değerli hatıra, şüphesiz fındık ve fındıklı ürünlerdir. Çarşı içindeki kuruyemiş dükkanlarında taze kavurulmuş fındık, fındık ezmesi ve fındıklı çikolata bulmak son derece kolaydır. Kaliteli ve taze ürün için yerel esnafı tercih etmeniz önerilir.
Şehir merkezindeki Taşbaşı Çarşısı ve çevresi, hem alışveriş hem de şehrin tarihi atmosferini solumak için ideal bir noktadır. Yöreye özgü el dokumaları, ahşap el sanatları ve geleneksel mutfak ürünleri de hediyelik olarak popülerdir.
Yerel pazarlar, taze Karadeniz ürünleri ve mevsim sebze-meyvelerini uygun fiyatlarla sunar. Özellikle mısır unu, karalahana ve yöresel peynirler, eve götürmek isteyebileceğiniz lezzetler arasındadır. Pazar günleri kurulan semt pazarları, yerel yaşamı yakından hissetmek için de güzel bir fırsattır.
Ordu'da Bütçe Planlaması
Ordu, Türkiye'nin diğer turistik şehirleriyle kıyaslandığında cüzdana dost bir destinasyon olmaya devam etmektedir. Şehir merkezindeki yerel lokantalarda öğün başına makul fiyatlarla doyurucu Karadeniz yemekleri yenebilir; daha turistik mekânlarda fiyatlar doğal olarak yükselir.
Konaklama için bütçe pansiyonlarından orta segment otellere geniş bir seçenek yelpazesi mevcuttur. Yaz sezonu ve festival dönemlerinde fiyatlar artış gösterebilir; erken rezervasyon bu dönemlerde belirgin bir tasarruf sağlar.
Boztepe Teleferik gibi ücretli aktiviteler makul fiyat aralığında yer alırken Ulugöl, Yason Burnu ve Karaoluk Şelalesi gibi doğa noktaları ücretsiz ziyaret edilebilir. Şehir içi ulaşımda belediye otobüslerini tercih etmek de bütçenizi korumanın pratik yollarından biridir. Genel olarak 3-4 günlük bir Ordu gezisini orta bütçeyle rahatça planlamak mümkündür.
Gezilecek Yerler
Çambaşı Yaylası
Ordu'nun Kabadüz ilçesinde, 1850 metre rakımda geniş bir yayla. Yazın serin hava ve yürüyüş …
Perşembe Yaylası
Ordu'nun Aybastı ilçesinde, 1.500 metre rakımda menderes şeklinde kıvrılan bir yayla. Göleti…
Boztepe
Ordu şehir merkezine 6 km uzaklıkta, 450 metre yükseklikte bir tepe. Teleferikle 7 dakikada …
Paşaoğlu Konağı Etnografya Müzesi
Ordu Selimiye Mahallesi'nde 1896'da yapılan üç katlı konak, kentin tek etnografya müzesi. Ta…
Ulugöl Tabiat Parkı
Ordu'nun Gölköy ilçesinde, krater gölü çevresinde kurulu 26,5 hektarlık tabiat parkı. Yürüyü…
Asarkaya Kent Ormanı
Ünye'ye 4 km mesafede, Orman İşletme Müdürlüğü'nce ağaçlandırılmış piknik ve mesire alanı. S…
Kurul Kalesi Yerleşkesi
Ordu merkezine 13 km uzaklıkta, sivri bir kaya kütlesi üzerinde kurulmuş antik yerleşim. M.Ö…
Küpkaya Kanyonu
Ordu'nun Ulubey ilçesinde, Kardeşler Mahallesi'nde yer alan doğal kanyon. Kısa yürüyüş parku…
Cotyora (Bozukkale)
Ordu merkeze 2 km mesafede, Karadeniz'e hâkim kayalık üzerinde bir gözetleme kulesi kalıntıs…
Çamaş Kanyonu
Ordu'nun Çamaş ilçesinde, Budak Mahallesi sınırlarında yer alan kanyon. Dere kenarında yürüy…
Ohtamış Şelalesi
Ordu'nun Ulubey ilçesine bağlı Ohtamış Köyü'nde, 30 metre yükseklikten 90 derecelik dik bir …
Ünye Kalesi
MÖ 250'lere uzanan, Ünye merkezine 6 km mesafede tepe üstü kale. Kale girişi ve dehliz turu …
Karaoluk (Çiseli) Şelalesi
Ordu Altınordu'ya bağlı Karaoluk Köyü'nde, ormanlık bir vadide yaklaşık 6 metreden dökülen ş…
Yason Burnu Yarımadası
Ordu'nun Perşembe ilçesinde, denize doğru uzanan bir yarımada üzerinde 1869 yapımı kilise ve…
Bolaman Kalesi
Fatsa'ya bağlı Bolaman'da denize sokulan bir burun üzerinde duran kale. İç kalenin taş duvar…
Korgan Yaylaları ve Obaları
Ordu'nun Korgan ilçesine bağlı, gürgen ormanlarıyla çevrili yayla ve oba kümesi. Armutalan, …
Keyfalan Yaylası
Ordu Mesudiye'ye 20 km, denizden 1200 metre yükseklikte, çam ormanları içinde üç obadan oluş…
Atik İbrahim Paşa Camii (Orta Camii)
Ordu Altınordu'da 1770'te ahşap, 1802'de taş olarak yeniden inşa edilen tarihi cami. Barok ü…
Kadıncık Şelalesi
Ordu'nun Ulubey ilçesine bağlı Kadıncık Mahallesi'nde, 10 metre yüksekliğinde bir şelale. He…
Sayacabaşı Mesire Yeri
Ordu'nun Ulubey ilçesinde, ladin ve sarıçam ormanıyla çevrili 6,4 hektarlık mesire alanı. Bu…
Tozkoparan Kaya Mezarı
Ünye'ye 5 km uzaklıkta, Gürpınar (Cevizdere) mevkiindeki vadide yer alan kaya mezarı. Yuvarl…
Yoroz Kent Ormanı
Ordu Altınordu'ya 20 km uzaklıkta, 930 metre rakımlı Yoroz'un seyir terasından Ordu, Giresun…
Turnasuyu Vadisi (Yürüyüş Parkuru)
Ordu merkeze 6-7 km uzaklıkta, dere boyunca uzanan yürüyüş parkuru. Atlas Dergisi Yürüyüş Ro…
Kapılı (Cıngırt) Kazankaya Şelaleleri
Ordu'nun Çaybaşı ilçesinde, doğal gezi parkuru içinde yer alan şelale. Çayır Camii ve Tirfil…
Aziziye Cami (Yalı Cami)
Ordu şehir merkezinde, deniz kıyısına yakın konumuyla Yalı Cami olarak da anılan 19. yüzyıl …
Osman Paşa Şadırvanı
Ordu merkezde, Yalı Camii yanında yer alan tarihi şadırvan. Türkiye'nin en yüksek sütunlu şa…
Gaga Gölü Tabiat Parkı
Fatsa merkeze 10 km uzaklıkta, bir heyelan sonucu oluşmuş doğal göl. Fındık bahçeleri arasın…
Ordu Saray Hamamı
Selimiye Mahallesi'nde, ortada büyük bir kubbe ve çevresinde üç küçük kubbeden oluşan taş ya…
Laleli Cami (Çivisiz Cami)
Ordu'nun İkizce ilçesinde, 1560-1600 yılları arasında tamamen pelit ağacından çivi kullanılm…
Gölköy Kalesi
Ordu'nun Gölköy ilçesinde, sarp bir kaya kütlesi üzerine kurulu 150 metrelik kale. Tek giriş…
Gelin Kayası Mesire Yeri
Ordu'nun Çamaş ilçesinde, Karadeniz'e hakim bir tepede kurulu mesire alanı. Çevresinde şelal…
Şeyh Abdullah Türbesi
Ordu'nun Ulubey ilçesi Şıhlar köyünde, 14. yüzyılda yöreye gelen Şeyh Abdullah'a ait turkuaz…
Hoynat Adası
Ordu'nun Perşembe ilçesinde, kıyıdan yüz metre kadar açıkta duran küçük bir ada. Üzerinde su…
Cıngırt Kalesi
Fatsa'ya 5 km mesafede, M.Ö. 301-63 yıllarına tarihlenen kaya oyma tünelleriyle bilinen 1. d…
Meletios Kalesi
Mesudiye'ye 15 km uzaklıktaki Yeşilçit Köyü'nde, doğal kaya bloklarının üzerine kurulu bir k…
Yalı Kilisesi
Ünye'de 19. yüzyıldan kalma eski bir Rum Ortodoks kilisesi. Meryem Ana'ya adanmış yapı, taş …
Cıngırt Kayası Yerleşmesi
Fatsa'ya 5 km uzaklıkta, Yapraklı köyünde kaya blokları üzerine kurulmuş antik yerleşim. Deh…
Efirli Camii ve Mezarlığı
Perşembe'nin Efirli Köyü sahilinde, kitabesine göre 150 yıllık bir cami. Tek şerefeli minare…
Başkotanı Köprüsü
Melet Irmağı üzerinde, Mesudiye ile Kabadüz sınırında duran 1875-80 yapımı ahşap asma köprü.…
Gençağa Kalesi
Ordu'nun İkizce ilçesinde, sarp bir kaya kütlesi üzerinde 13. yüzyıldan kalma Hacıemiroğulla…
Kabakdağ Köyü
Fatsa'ya 8-9 km uzaklıkta, Batum göçmenlerinin kurduğu eko turizm köyü. Organik tarım, yöres…
Ünye Yaşayan Kültürel Mirası
Ünye'nin Hamidiye Mahallesi'nde 19. yüzyıl Osmanlı ahşap konağında kurulmuş küçük bir müze e…
Kemer Köprü
Ordu merkezde Bülbül Deresi üzerinde, 1890-1895 arasında kesme taştan yapılmış tek gözlü tar…
Akoluk Köprüsü
Ordu'nun Ulubey ilçesi Akoluk Köyü'nde, 19. yüzyıldan kalma kâgir bir taş köprü. Beş mesnetl…
Eskipazar Bayram Bey Camii ve Hamamları
Ordu'nun ikinci yerleşim yeri Eskipazar'da, 1380 yıllarında Hacıemiroğulları tarafından yapt…
Delikkaya Kaya Mezarı
Ordu merkeze 10 km uzaklıkta, Delikkaya köyündeki dik kayalığa oyulmuş üç antik mezar odası.…
Saray Camii - Ünye
Ünye Hamidiye Mahallesi'nde, kitabesine göre 1719-1720'de Kondura Hacı Ahmed tarafından Ünye…
Çamaş Hisarbey Köyü Kaya Mezarı
Ordu-Çamaş yolunun 53. kilometresinde, Hisarbey köyü Çevlik Gölü mevkiinde bir kaya mezarı d…
Selimiye Camii
Ordu Altınordu'da, Selimiye Mahallesi'nde yer alan cami. Cumhuriyet döneminde inşa edilmiş, …
Göller Köyü Kalesi
Ordu'nun Çatalpınar ilçesinde, kayalıklar üzerine kurulu bir kale kalıntısı. Sur parçaları v…
Yeşilce ve Topçam Yaylaları
Mesudiye'ye bağlı Yeşilce ve Topçam beldelerinin sınırlarındaki Kızılağaç, Beyağaç, Kıyıyurt…
Dikenlice Kaya Mezarları
Ordu'nun Gürgentepe ilçesinde, Dikenlice köyü sınırlarında kayalıklara oyulmuş 15 adet tek o…
Taşbaşı Kültür Merkezi (Eski Cezaevi / Kilise)
1853'te Ortodoks Rumlar tarafından inşa edilen, sonra 40 yıl cezaevi olarak kullanılan Ordu'…
Kaleköy Kalesi
Mesudiye merkeze 6 km uzaklıkta, Kaleköy sınırları içinde 14. yüzyıldan kalma kale kalıntısı…
Çayır Camii (Çaybaşı Çayır Camii)
Ordu'nun Çaybaşı ilçesinde İçeribükü köyünde, 1867 yılında tamamen ahşap malzemeyle inşa edi…
Düz Mahalle Kilisesi
19. yüzyılda Rumlar tarafından inşa edilen Ordu'daki bu kilise bugün tiyatro binası ve sergi…
Yalı Hamamı
Ordu Düz Mahallesi'nde 1918'de Sadık Furtun tarafından yaptırılan tarihi hamam. Kesme taş ve…
Düzoba Yaylası
Ordu'nun Kumru ilçesinde yer alan Düzoba Yaylası, yemyeşil çayırları, ladin-gürgen ormanları…
Hamidiye Camii (Hükümet Camii)
Ordu Saray Mahallesi'nde, Hükümet Konağı'nın hemen yanında duran küçük kare planlı bir cami.…
Sarpdere Köprüsü
Ordu'nun Ulubey ilçesinde, Sarp Deresi üzerinde tek gözlü ve sivri kemerli 150-200 yıllık ta…
Topçam Yaylası
Ordu'nun Mesudiye ilçesinde, 1300 metre rakımlı Topçam Yaylası; geniş çayırları, çeşmeleri v…
İteniçi Mesire Yeri
Ordu'nun Korgan ilçesine 25 km uzaklıkta, gürgen ormanı içinde piknik ve dinlenme alanı. Yaz…
Kardeşler Köyü Kaya Mezarı
Ordu'nun Ulubey ilçesine bağlı Kardeşler Köyü'nde, kaya kütlesinin üst kısmına oyulmuş antik…
Muzadere Kilisesi
Mesudiye'ye bağlı Topçam Beldesi'nde, Muzadere Yaylası'ndaki tepede duran 19. yüzyıl kilises…
Kestane Köyü Camii
Ordu'nun Gülyalı ilçesine bağlı Kestane Köyü'nde, 1890-1900 yılları arasında kesme taştan in…
Mesudiye Kültür Merkezi (Eski Kilise)
Mesudiye'nin Kışla Mahallesi'nde, tescilli bir Rum kilisesinden dönüştürülmüş küçük bir kült…
Eminem Pınarı / Yokuşdibi Mesire Yeri
Kabadüz'e bağlı Yokuşdibi'nde, 1656 metre rakımda 30 hektarlık A tipi mesire alanı. Doğu lad…
Çifte Hamam
Ünye Kaledere Mahallesi'nde, 1800'lerin başında kesme taşla inşa edilmiş iki kubbeli tarihi …
Oluklu Çeşme
Ordu'nun Kabadüz ilçesi Harami Köyü'nde, 1845/46 yılında Felekzâde Süleyman Seyyar Ağa'nın y…
Oluksuyu Çeşmesi
Ordu Kirazlimanı Mahallesi'nde, 1842'de yaptırılmış tarihi bir su çeşmesi. Kesme taş kemeri …
Zaferi Milli Mahallesi Çeşmesi
Ordu Altınordu'da Yüksek Sokak ile Çocuk Geçidi Sokağı'nın kesiştiği yerde duran, Kültür ve …
Eskipazar Büyük Hamam
Ordu'nun Eskipazar Mahallesi'nde 16. yüzyıldan kalma tarihi hamam. Eskipazar Camii'nin güney…
Sucuali Kaya Mezarı
Ordu'nun Çamaş ilçesinde, kayaya oyulmuş 2x2 metrelik gizemli bir mezar odası. Tavanındaki d…
Eskipazar Küçük Hamam
Ordu Eskipazar Mahallesi'nde 18. yüzyıldan kalma, kare planlı ve harap durumdaki küçük hamam…
Tekke Camii (Kargılı Camii)
Ordu Çaybaşı'na bağlı Kargalı Mahallesi'nde, 19. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen ahşap c…