Dunaysır Köprüsü, Mardin'in Kızıltepe ilçesinde Zergan Çayı üzerinde yer alan 13. yüzyıl Artuklu yapısıdır. Beş gözlü, sivri kemerli tasarımıyla hâlâ trafiğe açık olup, yaklaşık 51 metre uzunluğundadır.
Dunaysır Köprüsü, Mardin'in Kızıltepe ilçesinde, Koçhisar Mahallesi'nde Zergan Çayı üzerinde duruyor. Üzerinde tarih belirten bir kitabe yok. Ama yaklaşık 100 metre güneyindeki Kızıltepe Ulu Camii'nin kitabesi 1204 tarihini veriyor. Aynı dönemde bölgenin önemli bir merkez olması, köprünün malzemesi ve inşa tekniğinin diğer Artuklu köprüleriyle örtüşmesi, yapının 13. yüzyıl başında Artuklular tarafından inşa edildiğini gösteriyor.
Beş gözlü, sivri kemerli bir yapı; yol eğimli köprüler grubuna giriyor. Ortadaki göz diğerlerinden daha büyük ve yüksek tutulmuş, yanlardaki ikişer göz ise küçük kalmış. Döşeme uzunluğu 51 metre, genişliği 5.40 metre, yüksekliği yaklaşık 5 metre. Ayaklarda sivri kemer taşıyıcı görev görüyor, membaya bakan yönde dört adet sel yaran var. Üstleri yarım piramidal külahla bitiyor, bugün betonla kaplı. Süsleme yok, sarı renkli düzgün kesme taşla örülmüş.
1996'da Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu köprüyü tescillemiş. Çeşitli dönemlerde onarım görmüş ve hâlâ trafiğe açık, yani sadece bakılan değil kullanılan bir köprü. Kızıltepe-Derik yolunda araçla geçerken bile fark ediliyor. Ama durup aşağıdan Zergan Çayı kıyısına inmek, köprünün beş gözünü ve sel yaranları görmek için gerekli.
İlgili keşifler: Tarihi Yerler, Mardin tarihi yerler, Mardin Ulu Camii.
Rehberin Notu
Köprü Hakkında
Dunaysır Köprüsü, adını bölgenin eski adı olan Dunaysır'dan (bugünkü Kızıltepe) alıyor. Zergan Çayı üzerindeki beş gözlü yapı, Artuklu dönemi köprü mimarisinin tipik örneklerinden biri. Üzerinde tarih veren bir kitabe yok. Ama yakınındaki Ulu Cami'nin 1204 tarihli kitabesi ve dönemin Kızıltepe'sinin önemli bir merkez olması, köprünün 13. yüzyıl başlarında yapıldığını gösteriyor.
Ne Zaman Gidilmeli
Mardin ovasında yaz sıcakları öğleye doğru yükseliyor, bu yüzden sabah erken ya da akşamüstü saatler köprüyü gezmek için daha rahat. İlkbahar ve sonbaharda Zergan Çayı kenarındaki yeşillik daha canlı görünüyor, fotoğraf açısından da avantajlı.
Nasıl Gidilir
Mardin merkezden Kızıltepe'ye özel araçla yaklaşık 20-25 dakikada ulaşıyorsunuz. Kızıltepe'den Derik yönüne çıkan karayolu üzerinde, Koçhisar Mahallesi civarında köprüye varılıyor. Toplu taşımayla gidecekseniz Kızıltepe'ye kadar dolmuş, oradan taksi ya da özel araçla köprüye ulaşmak en pratik yol.
Ne Kadar Zaman Ayırmalı
Köprünün kendisi büyük bir yapı değil, gezip fotoğraf çekmek 15-30 dakika sürüyor. Ama tek başına gidilecek bir durak değil. Kızıltepe Ulu Camii ile birlikte planlanırsa yarım günlük bir Kızıltepe turuna dönüşebilir.
Rota Önerisi
Mardin merkezden çıkıp önce Kızıltepe Ulu Camii'yi görün, sonra 100 metre güneyindeki köprüye geçin. Aynı gün içinde Kızıltepe'nin diğer tarihi yapılarını, örneğin Harzem Taceddin Mesud Medresesi'ni de rotaya ekleyebilirsiniz. Dönüşte Mardin'in eski çarşısında mola vermek günü tamamlıyor.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Köprü hâlâ trafiğe açık ve kullanılıyor, yani üzerinde durup fotoğraf çekerken araç trafiğine dikkat etmeniz gerekiyor. Yapının orijinal külahları betonla kaplandığı için restorasyon izlerini görmek mümkün. Bu haliyle müze köprüsü değil, yaşayan bir altyapı parçası olduğunu aklınızda tutun.
Fotoğraf Noktaları
En iyi kare, Zergan Çayı kıyısından köprünün yan profilini gösteren açı. Beş gözün farklı boyutları ve sel yaranların piramidal külahları bu açıdan net görünüyor. Yoldan geçerken sadece köprünün üst kısmı fark ediliyor, asıl mimari detay aşağıdan bakınca ortaya çıkıyor.
Sık Sorulan Sorular
Güncellendi:
