Payas Kalesi

Payas Kalesi'ni gezmek için en rahat dönem Nisan-Mayıs ve Eylül-Ekim aylarıdır. İskenderun Körfezi'nin kıyısında yer alan Payas, yaz ortasında oldukça sıcak ve nemli olabilir; bu dönemde sabahın erken saatlerini tercih etmek ziyareti çok daha keyifli kılar. Kış aylarında hava ılıman geçmekle birlikte ara sıra yağışlı günler olabilir. Külliye ile birlikte gezmek isteyenler için sabah erken saatler hem ışık hem de sessizlik açısından idealdir.

Kale, İskenderun'a yaklaşık 20 km, Adana'ya ise yaklaşık 120 km uzaklıktadır. Özel araçla gelenler için İskenderun-Adana karayolundaki Payas çıkışını takip etmek yeterlidir; kale, kıyı yolundan kolayca görülebilir. Toplu taşımayla gelenler İskenderun veya Dörtyol otog邪褉ından Payas'a kalkan minibüs ya da dolmuşlara binebilir. Hatay Havalimanı'ndan araç kiralamak da pratik bir seçenek olarak öne çıkar. Adana'dan günübirlik gezi planlayanlar için de mesafe makul düzeydedir.

Payas'a geldiğinizde önce Sokullu Mehmet Paşa Külliyesi'ni ziyaret etmenizi öneririz. Mimar Sinan'ın elinden çıkmış bu yapıyı gezdikten sonra kalenin batı cephesine geçerek surları ve kulelerini inceleyebilirsiniz. Kalenin etrafındaki hendeği takip ederek tüm cepheleri görmek yaklaşık 30-40 dakika alır. Külliye ve kaleyi birlikte gezdikten sonra yakın çevredeki İskenderun'a geçerek günü tamamlamak iyi bir plan olabilir. İskenderun'da körfez manzarasında öğle yemeği yenebilecek pek çok balık lokantası bulunur.

Payas Kalesi, fotoğraf açısından oldukça zengin bir mekân sunar. Sekiz kulenin bir arada göründüğü güney cephesi, geniş açılı çekimler için ideal bir konumdur. Sabah erken saatlerde güneşin surlar üzerindeki oyunu ilginç gölge-ışık kontrastları yaratır. Kalenin etrafındaki hendeği çerçeve olarak kullanan kompozisyonlar da dikkat çekici kareler verebilir. Sokullu Mehmet Paşa Külliyesi ile kaleyi aynı karede yakalamak için biraz uzaklaşarak yüksek bir nokta bulmak gerekebilir; çevredeki hafif yükseltiler bu açıdan işe yarar.

Payas beldesinin kendisi küçük bir yerleşim yeri olduğundan kapsamlı restoran seçeneği sınırlıdır. Yakın mesafedeki İskenderun ise körfez kıyısındaki balık lokantaları ve meyhane kültürüyle öne çıkar. Taze deniz ürünleri, özellikle hamsi ve levrek, bölgenin vazgeçilmezleri arasındadır. Hatay mutfağının zenginliklerini tatmak isteyenler biraz daha yol giderek Antakya'ya ulaşabilir; humus, künefe ve katmer gibi yöresel lezzetler orada çok daha geniş bir seçki sunar.

Kalenin bazı bölümlerinde zemin engebeli ve taş yüzeyler kaygan olabilir; rahat ve kaymaz tabanlı ayakkabı tercih etmeniz önemlidir. Yaz aylarında bol su ve güneş koruyucu yanınızda bulundurmanız şiddetle tavsiye edilir; kale içinde gölgelik alan oldukça sınırlıdır. Giriş saatleri ve ücretleri mevsime göre değişebildiğinden ziyaret öncesinde güncel bilgiyi teyit etmek yerinde olur. Külliye ile kaleyi aynı günde gezmek istiyorsanız sabah erken başlamak, her iki yapıya da yeterli zaman ayırmanızı sağlar.

Payas Kalesi'nin tarihi, bölgede liman kontrolünü ele geçirmek isteyen Cenevizlilere kadar uzanır. Cenevizliler tarafından inşa edilen yapı, 1567 yılında Osmanlı Devleti tarafından yeniden düzenlenerek bugünkü sekiz kuleli ve hendekli formuna kavuşturulmuştur. Kale, bölgedeki diğer yapılarla birlikte değerlendirildiğinde Haçlı ve Ceneviz kale geleneğinin Osmanlı mimarisiyle nasıl harmanlandığını somut biçimde gözler önüne serer. Yanı başındaki Sokullu Mehmet Paşa Külliyesi'nin Mimar Sinan tarafından kaleyle uyumlu tasarlanmış olması, bu kompleksi Osmanlı savunma ve sivil mimarisinin birlikte okunabildiği nadir örneklerden biri yapar.