Piraziz Şeyh İdris Camii ve Türbesi, Giresun'un Gökçeali Köyü'nde 1399 öncesine tarihlenen minaresiz cami ve yanındaki yedigen planlı türbe olup, bölgenin İslamlaşma sürecine adını veren Şeyh İdris'in kabri burada yer almaktadır.
Gökçeali Köyü'ndeki bu caminin kapısının üzerinde on satırlık bir kitabe var. Kitabeye göre yapıyı ilk yaptıran Şeyh İdris. Vakıflar Genel Müdürlüğü'ndeki vakfiye kayıtları onun 1399'da vefat ettiğini gösteriyor, caminin de o yıllarda inşa edildiği düşünülüyor. Piraziz ilçesinin ismi de bu isimden geliyor: Pir Aziz, Şeyh İdris'in öğrencilerinden biriymiş.
Yapı minaresiz. İçten ahşap tavanlı, dıştan çinko kaplı dört omuzlu kırma çatısıyla klasik Osmanlı öncesi Karadeniz cami mimarisini yansıtıyor. Harime kuzey cephesindeki yuvarlak kemerli, ahşap iki kanatlı kapıdan giriliyor; kemerin üstünde basit hatla yazılmış kitabe hâlâ okunabilir durumda. Caminin güneydoğusunda yer alan türbe özgün halinde değil. 1990'ların sonunda tamamen yıkılıp baldaken tarzda yeniden yapılmış. Yedigen planlı, betonarme kubbesi 7 sütunla taşınıyor, çevresi bir metre yüksekliğinde tuğla duvarla çevrili. Ortada dikdörtgen mermer bir mezar var; kayıtlara göre türbede Şeyh İdris'in yanı sıra oğlu Ali Şeyh ve torunu İdris Şeyh de yatıyor olabilir.
Cami hâlâ ibadete açık ve bölge halkı için manevi bir merkez. Her cuma sabahı namaz sonrası Şeyh İdris'in kabri başında dua edilmesi bir gelenek haline gelmiş. 2024 sonunda Giresun Cumhuriyet Başsavcısı ve çeşitli yetkililerin katıldığı bir sabah namazı buluşması da bu geleneğin bir örneğiydi. Buraya gelen sadece tarihi bir yapı görmüyor, hâlâ yaşayan bir ziyaret kültürüne de tanık oluyor.
Rehberin Notu
Şeyh İdris kimdir, cami neden önemli
Piraziz ilçesinin adı aslında Şeyh İdris'in öğrencisi Pir Aziz'den geliyor. Bu da caminin bölge tarihindeki yerini gösteriyor. Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün vakfiye kayıtlarına göre Şeyh İdris 1399'da vefat etmiş, caminin de bu tarihlerde yapıldığı düşünülüyor. Yapı, Osmanlı öncesi dönemde bölgenin İslamlaşma sürecine tanıklık eden en eski dini yapılardan biri. Kaynaklarda Şeyh İdris'in Piraziz'deki Şeyhli Mahallesi'nde bir tekke kurduğu, Gökçeali Köyü'nde de bugünkü türbenin bulunduğu yerde başka bir tesis kurduğu aktarılıyor.
Mimari detaylar: kitabe, kapı ve kubbe
Caminin en dikkat çekici noktası kuzey cephesindeki yuvarlak kemerli ahşap kapı. Kemerin üzerinde on satırlık, basit hat üslubuyla yazılmış kitabe var; bu kitabe yapının en eski belgesel izi sayılıyor. Cami minaresiz, dıştan çinko kaplı dört omuzlu kırma çatısıyla klasik köy camisi silüetine sahip. Türbe farklı bir hikâye anlatıyor: özgün yapı 1990'ların sonunda tamamen yıkılıp yerine yedigen planlı, 7 sütunlu betonarme bir kubbe yapılmış. Fotoğraf çekmek isteyenler için kitabeli kapı ve türbenin sütunlu kubbesi en karakteristik kareler.
Ne zaman gitmeli
Yapı açık alanda ve iç mekân küçük olduğu için yıl boyunca ziyaret edilebiliyor. Bölgenin yaşayan geleneğine tanık olmak istiyorsanız cuma sabahı gidin: cami imamı ve köy halkı, sabah namazının ardından Şeyh İdris'in kabri başında dua ediyor. Bu, 2024 sonunda Giresun Cumhuriyet Başsavcısı ve çeşitli kamu görevlilerinin de katıldığı bir buluşmaya sahne olmuş, düzenli olarak tekrarlanan bir uygulama.
Nasıl gidilir
Şeyh İdris Camii ve Türbesi, Samsun-Trabzon sahil karayolunun hemen yanı başında, Gökçeali Köyü'nde bulunuyor. Bu güzergâhta seyahat edenler için küçük bir sapmayla ulaşılabilecek bir durak. Piraziz ilçe merkezinden özel araçla birkaç dakikada gidilebiliyor. Köy dolmuşlarını kullanmak isteyenler ilçe merkezindeki durak bilgisini yerel halktan teyit etmeli.
Çevredeki diğer duraklar
Piraziz ve çevresinde başka gezi noktaları da var: Giresun Adası, Keşap Güneyköy Camii gibi duraklar bu bölgede 30 kilometre yarıçapında sayılıyor. Sahil karayolunda ilerleyenler için Giresun merkez ya da Trabzon yönünde devam eden rotaya kolayca eklenebilecek bir ara durak niteliğinde.
Ziyaret ederken dikkat edilmesi gerekenler
Yapı hâlâ aktif bir ibadet mekânı, bu yüzden namaz vakitlerinde ziyarete gidiyorsanız saygılı davranmak gerekiyor. Türbe içinde mermer mezarın bulunduğu bölüm dar; kalabalık ziyaretlerde sıra beklemek gerekebilir. Kadınların başörtüsü bulundurması, herkesin sade ve mütevazı kıyafetle gitmesi öneriliyor.
Bu içerik neresigezilir.com.tr kaynaklıdır, izinsiz kopyalanamaz.
Piraziz Şeyh İdris Camii ve Türbesi Videoları
Piraziz Şeyh İdris Camii ve Türbesi videoları sayfa hızını korumak için siz bu bölümü açtığınızda yüklenir.
Videoları göster
Sık Sorulan Sorular
Güncellendi:
