Hazinedar Mescidi / Sivrihisar

Türkiye'de pek çok Selçuklu mescidi var. Hazinedar Mescidi'ni diğerlerinden ayıran tek bir şey: mihrabındaki Kâbe freski. Anadolu'da fresk tekniğiyle yapılmış Kâbe motifinin bilinen ilk örneği bu yapıda. 1967'de Cambridge'deki Uluslararası III. Türk Sanatları Kongresi'nde ayrı bir bildiriyle ele alınmış olması, yapının sanat tarihi açısından taşıdığı ağırlığı gösteriyor.

İç mekânda 15. yüzyıla tarihlenen minyatürler ve hat yazıtları var. Yapı küçük, ama her yüzey işlenmiş. Dışarıdan sade görünen kesme taş kütlenin içinde bu yoğunlukla karşılaşmak şaşırtıcı.

Mescidi 1274'te Anadolu Selçuklu devletinin hazinedarı, yani maliye nazırı, Necibiddin Mustafa yaptırmış. Hazinedar unvanı doğrudan yapıya ad olmuş. Minaresiz olmasının açıklaması şu: yapı, bitişiğindeki Hazinedar Medresesi öğrencilerince dershane olarak kullanılmış. Ezan için ayrı bir minare gerekmemiş, bunun yerine hemen yanına Hoşkadem Camii inşa edilmiş.

Necibiddin Mustafa ile Emineddin Mikail'in kız kardeşi Esma Sultan'ın türbeleri yapının önünde yer alıyor. Şadırvan, türbe ve küçük park alanıyla birlikte bütünlüklü bir külliye görünümü var.

Mescit için belirlenmiş bir ziyaret saati yok ve kapı çoğunlukla kilitli. Ziyaretçiler özellikle öğle ve ikindi vakitlerini öneriyor; bu saatlerde yan Hoşkadem Camii'nde imam bulunma ihtimali daha yüksek. Akşamüstü geç vakitlerde kapıyı kapalı bulma riski artıyor.

Sivrihisar gezisini planlarken Hazinedar Mescidi'ni Ulu Camii, Hoşkadem Camii ve Tütün Sokak ile aynı güne sığdırmak mantıklı; hepsi yürüme mesafesinde.

Sivrihisar, Eskişehir'e yaklaşık 90 km uzaklıkta. Eskişehir otogarından Sivrihisar'a düzenli otobüs seferleri var. Özel araçla Eskişehir-Sivrihisar arası yaklaşık 1 saat. Ankara'dan ise yaklaşık 1,5 saat.

Mescit ilçe merkezinde, çarşının alt kesiminde. Sivrihisar meydanına ya da Ulu Camii'ne yakın park edip yürüyerek ulaşmak en pratik yol. Çarşıdan biraz aşağıda olduğu için ilk seferinde gözden kaçabilir; yerel birine sormak işi kolaylaştırır.

Dışarıdan en iyi kare, kesme taş cepheyi önündeki türbe ve şadırvanla birlikte gösteriyor. Çevre düzenlemesi yapılmış; yeşillik ve oturma alanları kompozisyona derinlik katıyor.

İçeriye girebilirsen mihrap üzerindeki Kâbe freski ve duvarlardaki minyatürler asıl konuyu oluşturuyor. Mekân küçük ve ışık sınırlı. Telefon flaşına güvenmek yerine öğle saatlerinde doğal ışıktan yararlanmak daha iyi sonuç veriyor.

Sivrihisar'ın yöresel mutfağında bamya çorbası, yaprak sarma ve güveç öne çıkıyor. Un helvası da bölgeye özgü tatlar arasında. İlçe merkezindeki lokantalarda bu yemekleri bulmak mümkün; büyük restoranlar değil, küçük aile işletmeleri ağır basıyor.

Hazinedar Mescidi'ni Sivrihisar'ın diğer yapılarıyla birleştirmek kolay. Önce Ulu Camii: UNESCO listesindeki ahşap hipostil yapı, sabah daha sakin oluyor. Ardından Hazinedar Mescidi ve hemen yanındaki Hoşkadem Camii. Tütün Sokak'ta birkaç eski ev var; Bodur Cami de bu güzergâhta. Öğleden sonra Sivrihisar Saat Kulesi ve Metin Yurdanur Açık Hava Heykel Müzesi. Bölgeyi tam gezmek için bir gün yeterli; daha derine inmek isteyenler için iki gün.

Kapı meselesi gerçek bir sorun. Birden fazla ziyaretçi farklı saatlerde kapıyı kilitli bulmuş; biri öğle üstü 15:00'te, bir diğeri sabah saatlerinde. En işe yarayan yöntem olarak yan Hoşkadem Camii imamına danışmak öne çıkıyor; bu yolla içeriye girenler var.

Mescit aktif bir ibadet mekânı. İçeri girerken ayakkabı çıkarmak ve sessiz kalmak gerekiyor. Ramazan ayında tarihi olarak kadınlara tahsis edildiğine dair bilgi var; güncel durumu yerinde teyit etmek gerekebilir.