Amasya İkinci Beyazıt Külliyesi, Yeşilırmak kıyısında yer alan ve 1485-1486 yıllarında Şehzade Ahmet tarafından babası Sultan II. Beyazid adına inşa ettirilen Osmanlı külliyesidir. Cami, medrese, imaret ve şadırvandan oluşan yapı topluluğu, Anadolu'daki sayılı sultan camilerinden biridir; cami ve avlusu ücretsiz, Amasya Minyatür Müzesi için ayrıca ücret alınmaktadır.
İkinci Bayezid Külliyesi, II. Bâyezid'in talimatıyla Amasya Sancak Beyi Şehzade Ahmed tarafından 1485-1486 yılları arasında yaptırıldı. Yan mekanlı ya da zaviyeli cami mimarisinin seçkin örneklerinden biri. Ortada büyük bir kemerle ayrılan iki kare mekan var, doğu ve batı yanlarda üçer kubbeli yan mekanlar bulunuyor. Orta mekanı örten iki büyük kubbenin içi ve pencere kemerlerinin üzeri zengin kalem işleriyle süslü. Ahşap pencere kanatları 15. yüzyıl kündekari tekniğinin güzel örneklerinden. Son cemaat yerindeki pencere üstleri mavi-beyaz çini panolarla kaplı.
Külliye ilk inşa edildiğinde imaret, mutfak, kiler, fırın ve ahır dahil beş ayrı birimden oluşuyordu; günümüze cami, medrese ve imaret bölümleri ulaştı. Şehzade Ahmed'in küçük yaşta ölen oğlu Şehzade Osman'a ait türbe yapıya sonradan eklendi, 19. yüzyılda ise muvakkithane ve şadırvan yapıldı. Avludaki şadırvanın iki yanına dikilen çınarlar 500 yaşını geçmiş durumda; aynı zamanda paratöner görevi de görüyorlarmış. Ziyaretçiler avludaki bu ağaçların gölgesinde geçirilen zamanı ayrıca not ediyor.
Külliye bugün sadece bir ibadet mekanı değil. İçinde 18 yazma eserler kütüphanesinden biri, 1914 Amasya'sını yansıtan Minyatür Amasya Müzesi ve dünyanın en büyük Hilye-i Şerif'i bulunuyor. Yorumlarda özellikle bu Hilye-i Şerif ve hüsn-i hat örneklerinin sergilendiği bölüm sıkça öneriliyor. Yeşilırmak kıyısındaki Şehzadeler Gezi Yolu üzerinde olduğu için yürüyüş rotasına doğal olarak giriyor.
Rehberin Notu
Amasya'nın Yeşilırmak kıyısında yer alan II. Beyazıt Külliyesi, ziyaretçilerin büyük çoğunluğu tarafından şehrin en önemli tarihi durağı olarak değerlendiriliyor. 1485-1486 yıllarında inşa edilen yapı; cami, medrese, imaret, şadırvan ve muvakkithane gibi bölümleriyle bir bütün oluşturuyor. Ziyaretçiler özellikle taş ve ahşap işçiliğinin inceliğine dikkat çekiyor; Osmanlı mimarisinin sadelik ile ihtişamı bir arada sunma biçimini takdirle karşılıyor.
Külliyenin içinde gezilecek çok şey var. Yazma eserler müzesi, dünyanın en büyük Hilye-i Şerif'i ve Hz. Peygamber'e ait olduğu aktarılan sakal-ı şerif sergileniyor. Eski Amasya'nın minyatür olarak yeniden oluşturulduğu maket ile Amasya Üniversitesi'ne ait hat sergisi de mekana ayrı bir kültürel derinlik katıyor. Avludaki asırlık çınar ağaçları ise ziyaretçilerin sıkça söz ettiği bir ayrıntı olarak öne çıkıyor.
Genel atmosfer huzurlu ve bakımlı olarak tanımlanıyor; temizliğe özen gösterildiği birden fazla yorumda vurgulanıyor. Mevcut yorumlarda dikkat çeken olumsuz bir geri bildirim yer almıyor; ancak yorum sayısının sınırlı olduğunu göz önünde bulundurarak bu tablonun her koşulu yansıtmayabileceğini belirtmek gerekir.
Külliye Kimin Talimatıyla Yapıldı
Yapının hikayesi II. Bâyezid'in tahta çıkışından sonra Amasya'ya olan bağlılığından besleniyor. Padişah, şehre olan minnettarlığının bir ifadesi olarak Amasya Valisi oğlu Şehzade Ahmed'e bu külliyeyi yaptırma görevini vermiş. İnşaat 1481-1486 yılları arasında sürmüş. 1496 tarihli vakfiyede külliye birimleri cami, medrese, imaret, mektep ve bir köprü olarak sayılıyor; köprü ise Çorum'un Osmancık ilçesinde Kızılırmak üzerinde. Yani külliyenin etkisi Amasya sınırlarını aşmış.
Caminin Mimari Detayları
Cami, ortada büyük bir kemerle ayrılan iki kare mekandan oluşuyor; her yanda üçer kubbeli bölümler var. Orta mekanı örten iki büyük kubbenin sekizgen kasnaklarında 16'şar pencere açılmış, kubbe içi ve pencere kemerlerinin üzeri kalem işleriyle bezeli. Taç kapının üzerindeki üç satırlık mermer kitabe Hattat Ali bin Mezid'in eseri. İki minareden doğudakinin gövdesi dikine yivli, batıdakinin gövdesi zikzak taş dekorlu. Bu ayrımı fotoğraf çekerken fark etmek kolay.
Ziyaret İçin En Uygun Saatler
Öğleye doğru gitmek işe yarıyor: son cemaat yerindeki mavi-beyaz çini panolar ışıkla o saatlerde en canlı görünüyor. Avludaki çınarların gölgesi öğle sıcağında oturmak için tercih ediliyor. Cami namaz vakitlerinde ziyarete kapalı olabileceğinden, o saatleri dışarıda geçirip avluyu gezmek mantıklı.
Ulaşım
Külliye şehir merkezinde, Hacı İlyas Mahallesi'nde. Yeşilırmak kıyısı boyunca uzanan Şehzadeler Gezi Yolu üzerinde olduğu için merkezdeki oteller ve Yalıboyu Evleri'nden yürüyerek 10-15 dakika içinde ulaşılabiliyor. Araçla gelenler için cami çevresinde kısıtlı park alanı var.
Ne Kadar Zaman Ayırmalı
Cami ve avluyu gezmek 30-40 dakika sürüyor. Bahçedeki Hilye-i Şerif ve hüsn-i hat sergisini, kütüphaneyi ve Minyatür Amasya Müzesi'ni de eklerseniz süre 1-1,5 saate çıkıyor. Amasya'nın diğer merkez durakları, Yalıboyu Evleri ve Kral Kaya Mezarları, yürüme mesafesinde olduğundan aynı güne kolayca sığdırılabiliyor.
Çevresindeki Diğer Duraklar
Külliyeden çıkıp Yeşilırmak kıyısı boyunca yürüyerek Yalıboyu Evleri'ne ve karşı yamaçtaki Kral Kaya Mezarları'na ulaşmak mümkün. Bu üçü bir arada tek bir yürüyüş rotasına yayılabiliyor. Akşamüstü ışığı ırmak üzerindeki manzarayı fotoğraf için daha uygun hale getiriyor.
Ziyaret Öncesi Dikkat Edilecekler
Cami aktif ibadet mekanı olduğu için tesettüre uygun kıyafet ve ayakkabıların çıkarılması gerekiyor. Avludaki çınarlar ve şadırvan etrafında oturma alanları var. Müze ve kütüphane bölümlerine giriş için ayrı çalışma saatleri olabiliyor; ziyaret planlarken bu bölümün açık olup olmadığını önceden kontrol etmek gerekiyor.
Sık Sorulan Sorular
Son güncelleme:
